UWAGA! Nie ma żadnego wcześniejszego przypisu rat średnich w podatku od nieruchomości 2025 i żadne zapisy polityki rachunkowości zmienić tego nie mogą! Wyjaśniamy w szczegółach
Zawiadomienie podatnika o skorzystaniu z prolongaty nie jest dokumentem księgowym w rozumieniu art. 21 ustawy o rachunkowości i nie stanowi podstawy do wcześniejszego przypisania kwot rat średnich do zapłaty za 01 – 03.2025 r.
Nie stanowi podstawy do wcześniejszego przypisania rat średnich dokument wewnętrzny, w szczególności nota księgowa. Nie jest podstawą do takiego działania § 4 pkt 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 października 2010 r. w sprawie zasad rachunkowości oraz planów kont dla organów podatkowych jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U. z 2010 r., Nr 208, poz. 1375), w przypadkach, które nie zostały określone w ust. 1 – 3, do udokumentowania operacji księgowych służą dowody wewnętrzne, w szczególności noty księgowe w powiązaniu z art. 20 ust. 2 pkt 3 ustawy o rachunkowości, podstawą zapisów w księgach rachunkowych są dowody księgowe stwierdzające dokonanie operacji gospodarczej (dowody źródłowe) wewnętrzne – dotyczące operacji wewnątrz jednostki.
Operacje wewnątrz jednostki to operacje, gdzie nie występuje podmiot zewnętrzny tzw. operacje „urząd” na „urząd” np. nota wewnętrzna do naliczenia odpisów aktualizujących należności, nota wewnętrzna – korekta błędnego zapisu księgowego, raport kasowy.
Dokument wewnętrzny, o którym mowa w ustawie o rachunkowości nie zastępuje dokumentów źródłowych, które tworzone są na podstawie odrębnych przepisów. Dla przykładu nie można w polityce rachunkowości postanowić, że urząd przypisze wszystkim podatnikom podatek od nieruchomości z dniem 31.01.2025 na podstawie noty księgowej, skoro ustawa podatkowa nakłada obowiązek złożenia deklaracji podatkowej. Brak złożonej deklaracji w organie podatkowym, pomimo, że zobowiązanie powstało z mocy prawa, oznacza, że podatnik nie ujawnił kwoty zobowiązania w wymaganej przepisami ustawy deklaracji. W rozumieniu ustawy o rachunkowości deklaracja podatnika to dokument zewnętrzny otrzymany od kontrahentów (art. 21 ust. 2 pkt 1). Tylko otrzymane deklaracje stanowią podstawę księgowań. Nie można ich zastępować notą.
Rozporządzenie Ministra Finansów stanowi o dokumentowaniu operacji, które już wystąpiły, a nie o tych, które dopiero nastąpią w przyszłości. Rachunkowość podatków i opłat lokalnych jest rachunkowością historyczną, która polega na rejestrowaniu operacji, które już nastąpiły, na podstawie odpowiednich dokumentów księgowych.
Kierownik jednostki nie może w zasadach rachunkowości urzędu określić przypisywania rat średnich do zapłaty w miesiącu 01.2025 z góry za miesiące 01 – 03.2025. Raty średnie aktualizują się każdego miesiąca, a ich wyliczenia i wpłaty kwoty dokonuje bez wezwania podatnik. Przypisanie rat średnich byłoby sprzeczne z ustawą zmieniającą, rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 25 października 2010 r. w sprawie zasad rachunkowości oraz planów kont dla organów podatkowych jednostek samorządu terytorialnego oraz art. 20 ust. 1 ustawy o rachunkowości.
Co innego oznacza i odmiennych czynności wymaga powstanie zobowiązania podatkowego z mocy prawa, ujawnienie go w deklaracji złożonej do organu podatkowego na podstawie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a co innego szczególne rozwiązanie, o charakterze incydentalnym, które zostało wprowadzone od 1.01.2025 na podstawie art. 6 ustawy zmieniającej.
Ustawa zmieniająca nie powoduje zmiany sposobu powstania zobowiązania deklarowanego w podatku od nieruchomości. Nadal jest to zobowiązanie powstające z mocy prawa, o którym mowa w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych oraz art. 21 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania. Zobowiązanie z mocy prawa powstaje zawsze w prawidłowej wysokości, co nie oznacza w każdym przypadku, że w takiej wysokości zostanie ujawnione przez podatnika.
W przypadku podatników, którzy skorzystają z prolongaty terminu złożenia deklaracji do 31.03.2025 zobowiązanie podatkowe nie zostanie ujawnione w terminie 31.01.2025. Oznacza to jednocześnie, że nie będzie podstawy do przypisania podatku na podstawie § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 października 2010 r. w sprawie zasad rachunkowości oraz planów kont dla organów podatkowych jednostek samorządu terytorialnego w zw. z art. 20 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o rachunkowości (brak deklaracji DN – 1).
W rachunkowości budżetowej, w tym księgowości podatkowej wyróżniamy dochody przypisane, których przypis wynika z określonych wcześniej dokumentów przypisowych oraz dochody nieprzypisane, które nie wynikają wcześniej z określonych dokumentów, a podstawą ich przypisu jest dowód kasowej ich realizacji (zapłaty).
Na zasadach ogólnych podatek od nieruchomości jest tzw. dochodem przypisanym, który wynika ze złożonej przez podatnika deklaracji podatkowej. Deklaracja ta stanowi dokument przypisowy. W sytuacji braku złożenia deklaracji i wpłaty podatku księgowany jest on jako nadpłata.
Na zasadach szczególnych, określonych w art. 6 ustawy zmieniającej ustawę o podatkach i opłatach lokalnych (..) podatek od nieruchomości za 01 – 03.2025 opłacany w wysokości tzw. raty średniej należy uznać za tzw. dochód nieprzypisany. Mając na uwadze ww. ustawę oraz na podstawie § 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 października 2010 r. w sprawie zasad rachunkowości oraz planów kont dla organów podatkowych jednostek samorządu terytorialnego do udokumentowania przypisów służą dowody zrealizowanych wpłat nieprzypisanych, należnych od podatników. Wskazany jest zatem dokument stanowiący podstawę księgowania przypisu podatku.
Brak jest zatem podstaw prawnych do wprowadzania odmiennych rozwiązań niż te, które wynikają z ww. ustawy i rozporządzenia Ministra Finansów z związku z przepisami ustawy o rachunkowości. Przypisywanie rat średnich do zapłaty za 01 03.2025 z góry w miesiącu 01.2025 to w rzeczywistości rachowanie niepewnych przychodów z tytułu dochodów budżetowych. A do niepewności rachunkowość podchodzi bardzo ostrożnie.
Należy jednocześnie zakładać racjonalność ustawodawcy, który wprowadzając nowe regulacje brał pod uwagę także aspekty księgowe, które były zgłaszane przez organy podatkowe podczas prac nad ustawą.
Z tych względów w pierwszej wersji nowelizacji pojawiły się zaliczki na podatek, które następnie zostały zmienione na raty tzw. raty średnie (zaliczki byłyby jeszcze trudniejsze do rozliczenia). Ministerstwo Finansów wprowadziło jednocześnie określone zasady rozliczenia podatku za 01 – 03.2025. Mowa tutaj o art. 6 ust. 3 nowelizacji.
Należy zwrócić uwagę, że rozporządzenie Ministra Finansów zawiera rozwiązanie księgowe dla zaliczek w § 17 ust. 3, jeżeli podatnicy są obowiązani okresowo wpłacać zaliczki na poczet należności bez wezwania urzędu, zaliczki powinny być zaksięgowane również jako przypisy w kwotach wpłat dokonanych za poszczególne okresy. Analogicznie należy postąpić w przypadku zapłaty rat średnich, traktując te raty jako dochód nieprzypisany i dokonywać ich przypisu w kwotach wpłat dokonanych za poszczególne miesiące na podstawie dowodu zapłaty. Taki sposób księgowania nie powinien być kwestionowany przez organy kontrolne.
Wskazany wyżej sposób postępowania księgowości podatkowej powinien być uregulowany i uszczegółowiony w zarządzeniu kierownika jednostki. W momencie podejmowania rozporządzenia nie występował bowiem w podatkach lokalnych szczególny tryb rozliczenia deklarowanego podatku od nieruchomości, który został wprowadzony na mocy nowelizacji ustawy o podatkach i opłatach lokalnych od 1.01.2025.
Kierownik jednostki na podstawie art. 10 ustawy o rachunkowości zobowiązany jest wprowadzić w formie zarządzenia zasady ewidencji księgowej i rozliczenia deklarowanego podatku od nieruchomości za 2025, mając na uwadze, że jest to nowa regulacja, wcześniej nie występująca w systemie rachunkowości podatkowej. Rozwiązania przyjęte zarządzeniem nie mogą być sprzeczne z powszechnie obowiązującymi aktami prawa, a w szczególności z zasadami prowadzenia rzetelnej rachunkowości. Przede wszystkim zarządzenie ma regulować te kwestie, których nie reguluje rozporządzenie Ministra Finansów i polityka rachunkowości urzędu.
Optymalnym rozwiązaniem będzie wprowadzenie zarządzenie o charakterze incydentalnym. Ma być ono pomocne dla księgowych podatkowych odpowiedzialnych za księgowanie i rozliczenie deklarowanego podatku od nieruchomości za 2025 rok. Stanowi ponadto wypełnienie obowiązku aktualizacji przez kierownika jednostki zasad rachunkowości, który wynika z art. 10 ust. 2 ustawy o rachunkowości.
Przypadków i sytuacji związanych z księgowością, rozliczeniem i egzekucją deklarowanego podatku od nieruchomości za 2025 rok na najbliższym szkoleniu 29.01.2025 Zmiany w Księgowości, Rozliczaniu i Egzekucji Podatku od Nieruchomości za 2025 BRAK MIEJSC! oraz na dodatkowym terminie 4.02.2025 przedstawię Wam w nadmiarze. Szkolenie trwa nie 2 godziny lekcyjne, a 5 godzin lekcyjnych, a tradycyjnie jest przedłużane o kolejne 2 godziny lekcyjne, bo odpowiadam na wszystkie pytania związane z prezentowanymi zagadnieniami 🙂 Serdecznie zapraszam.
Mając na uwadze kompleksowość przedstawianej tematyki uczestnicy szkolenia otrzymają zarządzenie kierownika jednostki w sprawie ewidencji księgowej i rozliczania podatku od nieruchomości za 2025 rok, którego podstawą prawną do wydania jest m.in. art. 10 ustawy o rachunkowości. Zarządzenie jest obligatoryjne, mając na uwadze, że od 1 stycznia 2025 roku obowiązują incydentalne zasady związane z deklarowanym podatkiem od nieruchomości, a kwestie te nie są w żaden sposób uregulowane przez aktualne przepisy w sprawie zasad (polityki) rachunkowości w urzędzie, jak i akty powszechne tj. m.in. rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 25 października 2010 r. w sprawie zasad rachunkowości oraz planów kont dla organów podatkowych jednostek samorządu terytorialnego.
A już 5.02.2025 powracamy z 4 edycją szkolenia e-Doręczenia Upomnień i Pism w Egzekucji Administracyjnej po zmianach od 1.01.2025. Uczestnicy 4 edycji otrzymają dostęp do dodatkowego nagrania 3,5 h pytań i odpowiedzi z edycji 2 i 3. W ramach promocji noworocznej pozostawiam dla Was cenę szkolenia 299 zł. UWAGA! Szkolenie ma charakter praktyczny. Na szkoleniu pracujemy także na moich skrzynkach e-Doręczeń, które na żywo zostają Wam udostępnione i w ten sposób omawiane są zagadnienia związane z praktyczną wysyłką korespondencji elektronicznej. Każdy z uczestników może także wysłać korespondencje próbne na moje skrzynki.
Autor: Marcin Adamek. Niniejszy artykuł objęty jest prawami autorskimi.
Nasze szkolenia 2025:
29.01.2025 ZMIANY w KSIĘGOWOŚCI i ROZLICZANIU PODATKU od NIERUCHOMOŚCI za 2025 rok BRAK WOLNYCH MIEJSC!
4.02.2025 ZMIANY w KSIĘGOWOŚCI i ROZLICZANIU PODATKU od NIERUCHOMOŚCI za 2025 rok DODATKOWY TERMIN!
29.01.2025 e-DORĘCZENIA UPOMNIEŃ i PISM w EGZEKUCJI ADMINISTRACYJNEJ po zmianach od 1.01.2025 DODATKOWA IV edycja!