Czy umorzenie postępowania egzekucyjnego wymaga wykreślenia hipoteki przymusowej? NSA zdecydował
Ustawodawca w związku z umorzeniem postępowania egzekucyjnego zastosował jednolitą konsekwencję w postaci uchylenia czynności egzekucyjnych bez względu na to, jaki charakter mają te czynności (czynności prawnych czy też czynności faktycznych). Konsekwencja ta (uchylenie czynności) jest ukierunkowana na wyeliminowanie następstw prawnych działania podmiotów podejmujących czynności egzekucyjne. Oprócz postanowienia o umorzeniu postępowania organ egzekucyjny nie ma obowiązku wydawania odrębnych postanowień uchylających poszczególne czynności egzekucyjne. Powinien jednak podjąć z urzędu działania usuwające skutki dokonanych czynności egzekucyjnych w celu przywrócenia zobowiązanemu pełnej swobody dysponowania rzeczą lub prawem, w stosunku do których była skierowana egzekucja.
Strona skarżąca co do zasady ma rację twierdząc, że wszelkie podejmowane w ramach egzekucji z nieruchomości czynności są czynnościami egzekucyjnymi. Niemniej, nie dostrzega, że w realiach rozpoznawanej sprawy nie doszło do egzekucji z nieruchomości. Ustanowienie zaś na nieruchomości hipoteki przymusowej jest czynnością odrębną od egzekucji z nieruchomości, co Sąd I instancji prawidłowo dostrzegł i wyjaśnił, przywołując argumentację zaczerpniętą z wyroku Sądu Najwyższego z 21 sierpnia 2013 r., sygn. akt II CSK 17/13: postępowanie o wpis hipoteki przymusowej odbywa się na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego regulujących postępowanie wieczystoksięgowe (art. 626’1-626’13 k.p.c.), zamieszczonych w księdze dotyczącej postępowania nieprocesowego. Ustanowienie hipoteki przymusowej nie jest ani rodzajem, ani sposobem egzekucji. Jego skutkiem nie jest też wyegzekwowanie roszczenia, lecz zabezpieczenie wykonania zobowiązania. Jest to postępowanie zmierzające do ułatwienia przyszłego postępowania egzekucyjnego.
Postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w zakresie skutków w postaci uchylenie czynności egzekucyjnych podjętych w ramach tego postępowania, nie obejmuje obowiązku wykreślenia hipoteki przymusowej wpisanej na oznaczonej nieruchomości i zabezpieczającej wykonanie zaległości podatkowej.
Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lutego 2024 r., III FSK 5028/21.
