RIO skontrolowało windykację podatków! Opóźnienia w działaniach windykacyjnych i nie udokumentowanie rozmów z podatnikami!
Stwierdzono przypadki, w których działania windykacyjne podejmowano z opóźnieniem. Zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 18 listopada 2020 roku w sprawie postępowania wierzycieli należności pieniężnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 2083), wierzyciel przesyłał zobowiązanemu upomnienie, o ile było wymagane, w zakresie należności pieniężnej, której wysokość: 1) przekraczała dziesięciokrotność kosztów upomnienia: [1] niezwłocznie – jeżeli nie zostały podjęte działania informacyjne, [2] przed upływem 21 dni od dnia, w którym po raz pierwszy podjęto działanie informacyjne; 2) nie przekraczała dziesięciokrotności kosztów upomnienia – przed upływem 6 miesięcy poprzedzających upływ terminu przedawnienia należności pieniężnej. Obecnie w powyższym zakresie obowiązuje rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 23 lutego 2024 roku w sprawie postępowania wierzycieli należności pieniężnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 316), które weszło w życie w dniu 25 marca 2024 roku.
Ponadto, podejmowane działania informacyjne w postaci rozmów telefonicznych z podatnikami nie zostały udokumentowane, czego wymóg zawarto w § 2 przedmiotowego rozporządzenia, który stanowi, iż: wierzyciel może podejmować działania informacyjne w przypadku, gdy okres do upływu terminu przedawnienia należności pieniężnej jest dłuższy niż 6 miesięcy, a tytuł wykonawczy nie został wystawiony. Działania informacyjne są podejmowane w formie ustnej lub pisemnej. Działania informacyjne są ewidencjonowane w systemie teleinformatycznym wierzyciela lub przy użyciu programu komputerowego, jeżeli istnieją warunki techniczne do ich ewidencjonowania w takim systemie lub przy użyciu takiego programu, albo w postaci papierowej. Zewidencjonowaniu podlegają forma działania informacyjnego, data jego podjęcia oraz imię i nazwisko osoby, która podjęła działanie informacyjne.
Opracowano na podstawie wystąpienia pokontrolnego RIO Łódź z dnia 12 sierpnia 2026 r., znak: WK – 602/39/2026.
NSA zdecydował w sprawie nadpłaty w opłacie śmieciowej! Jest przełomowy wyrok!
Posiedzenie składu 7 sędziów NSA – 12 października 2026 r., III FSK 1366/25 Stwierdzenie nadpłaty w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Oddalając obie skargi kasacyjne Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że art. 6m ust. 4 u.c.p.g. należy wykładać w ten sposób, iż wprawdzie zakazuje on retrospektywnego obniżania zobowiązania przez zmianę danych będących podstawą samoobliczenia opłaty, z wyjątkami określonymi w ustawie, lecz nie wyłącza korekty dokonanej wyłącznie w celu odzwierciedlenia w deklaracji skutków prawomocnego stwierdzenia nieważności normy stawkowej. Przyjęcie wykładni przeciwnej, traktującej przywołaną regulację jako materialnoprawną normę sanacyjną, zachowującą należność ustaloną według stawki wynikającej z uchwały objętej prawomocnym stwierdzeniem nieważności, nadawałoby przepisowi procesowo-deklaracyjnemu skutek materialnoprawny, którego ustawodawca w nim nie wyraził.
Zdaniem NSA, dopuszczalne jest skorygowanie deklaracji za okres objęty nieważną uchwałą, korekta pozwala na ponowne odtworzenie prawidłowej wysokości zobowiązania wynikającej z obowiązującego prawa. Na tym etapie zastosowanie znajduje zwykły mechanizm wynikający z art. 72 § 1 pkt 1 O.p. i zestawienie kwoty rzeczywiście zapłaconej z kwotą, która – przy uwzględnieniu skutku ex tunc stwierdzenia nieważności uchwały – wynikała z prawidłowo obowiązujących norm prawa materialnego. Stwierdzenie nieważności uchwały nie oznacza samoistnie, że każda uprzednio dokonana wpłata musi zostać zwrócona w całości. Powoduje natomiast konieczność ustalenia na nowo, jaka kwota była prawnie należna przy założeniu, że nieważny akt prawa miejscowego nie wywoływał skutków prawnych od chwili jego podjęcia.
Jeżeli deklaracja została sporządzona przy zastosowaniu aktu prawa miejscowego następnie uznanego za nieważny ze skutkiem ex tunc, a jej retrospektywna korekta jest prawnie dopuszczalna, dla potrzeb art. 72 § 1 pkt 1 O.p. należy ustalić wysokość zobowiązania wynikającą z prawa po pominięciu nieważnej regulacji i zestawić ją z kwotą rzeczywiście zapłaconą.
Jednocześnie NSA podkreślił, że dochodzenie nadpłaty po stwierdzeniu nieważności uchwały nie musi oznaczać żądania zwrotu całej opłaty i korzystania z systemu gospodarowania odpadami nieodpłatnie. Jeżeli wskutek nieważności uchwały zastosowanie znajduje wcześniejsza, prawidłowo ustanowiona stawka, przedmiotem żądania jest jedynie różnica pomiędzy stawką nieważną a stawką prawnie właściwą. W takim układzie argument, że właściciel otrzymał usługę, w znacznym stopniu traci na znaczeniu. Właściciel nadal ponosi ciężar finansowania wykonanej usługi, tyle że w wysokości wynikającej z ważnego aktu prawnego.
Spór wówczas przenosi się z wątpliwości, czy za odbiór odpadów należy się zapłata, na ustalenie, czy gmina może zatrzymać część świadczenia odpowiadającą stawce, której legalnej podstawy normatywnej zabrakło. W rozpatrywanym przypadku nadpłatę w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 O.p. stanowi kwota nienależnie nadpłaconej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z uwagi na przyjęcie zawyżonej jednostkowej stawki opłaty, stanowiącej podstawę określenia jej miesięcznego wymiaru dla nieruchomości, ponad wysokość wynikającą z obowiązującej uchwały w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości tej opłaty. Skoro bowiem zgodna z prawem jest wysokość opłat ustalona przy zastosowaniu uchwały pozostającą w obrocie prawnym, a nadwyżka wynika z wadliwego działania organu gminy, tj. uchwały, co do której stwierdzono nieważność, reguły praworządności wymagają zwrócenia nadwyżki jako stanowiącej bezprawnie pobraną należność.
Gmina nie zgodziła się z kontrolującym z RIO w sprawie terminu załatwienia sprawy z Op! Kolegium RIO przyznało rację.. gminie!
Czasami warto złożyć zastrzeżenia do wystąpienia pokontrolnego. Wówczas nad sprawą pochyli się kolegium RIO.
Podczas kontroli został sformułowany wniosek pokontrolny w stosunku do gminy „sprawy podatkowe załatwiać w terminie określonym w art. 139 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie zawiadamiać stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy, stosownie do art. 140 § 1 ww. ustawy”.
Zgodnie z art. 139 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak niepóźniej niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – niepóźniej niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej.
Zasadniczo kontrolujący przyjęli, że badane sprawy powinny być załatwione w miesiąc, nie ustalając jednocześnie czy, aby sprawa nie jest szczególnie skomplikowana. Stwierdzono brak zawiadomienia podatnika o przedłużeniu załatwienia sprawy.
Rozpatrując powyższe zastrzeżenie Kolegium Izby podzieliło stanowisko Burmistrza Z.. Podnieść należy, że w protokole kontroli kontrolujący ustalili jakie czynności podejmował organ podatkowy w toku prowadzonych postępowań. Natomiast w części pierwszej wystąpienia pokontrolnego w zakresie dochodów z tytułu podatków (pkt 3 i 7) dokonano zestawienia daty wszczęcia postępowań podatkowych oraz daty wydania decyzji, z którego to zestawienia, zdaniem kontrolujących wynika, że przedmiotowe decyzje zostały wydane z naruszeniem miesięcznego terminu załatwienia sprawy, o którym mowa w art. 139 § 1 Ordynacji podatkowej. Kolegium Izby podkreśla, że przywołany przepis art. 139 § 1 Ordynacji podatkowej określa dwa terminy załatwiania spraw podatkowych przez organ pierwszej instancji. Po pierwsze załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak niepóźniej niż w ciągu miesiąca, po drugie załatwienie sprawy szczególnie skomplikowanej powinno nastąpić niepóźniej niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej. Z powyższego uregulowania wynika, że co do zasady, termin załatwiania sprawy w pierwszej instancji wynosi jeden miesiąc, jeżeli materiał dowodowy dostępny dla organu w momencie wszczęcia postępowania nie daje możliwości załatwienia sprawy niezwłocznie i należy przeprowadzić postępowanie dowodowe. Art. 139 § 1 Ordynacji podatkowej zawiera także drugi termin załatwienia sprawy, w sytuacji gdy jest ona szczególnie skomplikowana. W takim przypadku termin załatwienia sprawy nie może być dłuższy niż 2 miesiące. Kolegium Izby zwraca uwagę, że pojęcie sprawy szczególnie skomplikowanej podlega ocenie z punktu widzenia stanu faktycznego oraz prawnego danej sprawy, a także rodzaju i liczby dowodów, które należy przeprowadzić przed wydaniem decyzji. W sytuacji uznania sprawy przez organ pierwszej instancji za szczególnie skomplikowaną może mieć zastosowanie dłuższy termin jej załatwienia, który wynosi maksymalnie dwa miesiące. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 140 § 1 Ordynacji podatkowej o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie organ podatkowy obowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.
Mając powyższe na uwadze Kolegium Izby uznało, że w wystąpieniu pokontrolnym nie wykazano z jakich powodów przyjęto, że przedmiotowe sprawy nie są szczególnie skomplikowane, o czym mowa w art. 139 § 1 Ordynacji podatkowej oraz nie wykazano, iż przeprowadzony zakres postępowań dowodowych uzasadniał załatwienie tych spraw w terminie jednego miesiąca. W ocenie Kolegium Izby wniosek pokontrolny skierowany do jednostki kontrolowanej powinien opierać się nie tylko na przytoczeniu przepisów prawa, ale także na wyjaśnieniu wykładni tych przepisów odniesionej do stanu faktycznego sprawy. Jest to szczególnie istotne z punktu widzenia jednostki kontrolowanej, bowiem przedstawia tok rozumowania kontrolujących, który doprowadził do sformułowania wniosku pokontrolnego i pozwala tej jednostce poznać motywy, którymi kierowali się kontrolujący. W konsekwencji, Kolegium Izby uznało również, że nie było podstaw do przyjęcia, że obowiązek wynikający z przepisu art. 140 § 1 Ordynacji podatkowej powstaje już po upływie jednego miesiąca, pomimo iż ustawowy termin właściwy dla sprawy szczególnie skomplikowanej jeszcze nie upłynął.
UCHWAŁA NR 16/28/2026 KOLEGIUM REGIONALNEJ IZBY OBRACHUNKOWEJ W ŁODZI z dnia 29 lipca 2026 r. Opubl. BIP RIO Łódź
