Zapłacił opłatę skarbową za podatnika, a potem zażądał jej zwrotu! NSA zdecydował czy „obcy” miał prawo do wniosku o zwrot
Dokonanie zatem zapłaty podatku (opłaty skarbowej) na rzecz podatnika przez osobę trzecią (wyręczyciela, posłańca, pełnomocnika) nie skutkuje przyznaniem tej osobie specjalnej legitymacji procesowej do podejmowania w imieniu własnym i na swoją rzecz (zamiast podatnika) czynności wiążących się z tą wpłatą. I tak np., osoba wpłacająca nie ma uprawnienia do wnioskowania o wydanie postanowienia zaliczającego wpłatę, żądania doręczenia jej postanowienia i wnoszenia środków zażalenia na takie postanowienie. Fakt dokonania wpłaty za podatnika nie kreuje uprawnienia wpłacającego do zapoznawania się z danymi dotyczącymi wysokości zaległości podatkowej oraz odsetek za zwłokę. Wpłacający nie zostaje, poprzez fakt dokonania wpłaty na rzecz podatnika, wprowadzony do kręgu podmiotów mających dostęp do danych podatnika chronionych tajemnicą skarbową.
Wpłacający na podstawie art. 62b nie ma środków prawnych, aby podważać skuteczność zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowej, a w razie stwierdzenia nadpłaty wpłacający nie ma uprawnienia do jej uzyskania (zob. np. wyrok WSA w Gliwicach z 22 stycznia 2020 r., I SA/Gl 1109/19). Wpłacający nie może cofnąć dokonanej czynności wpłaty gotówkowej lub bezgotówkowej. A wobec braku uprawnienia do wnioskowania o wydanie postanowienia zaliczeniowego wpłacający nie może dochodzić nadpłaty od organu podatkowego. W razie podniesienia przez wpłacającego, że dokonał wpłaty za podatnika np. na skutek błędu, wpłacający może potencjalnie zgłaszać roszczenia cywilnoprawne tytułem bezpodstawnego wzbogacenia. Bezpodstawnie wzbogaconym będzie jednak podatnik, a nie organ podatkowy, a więc roszczenie wpłacającego powinno być kierowane wobec podatnika i z tego względu pozostaje poza sferą normowaną w Ordynacji podatkowej (zob. B. Dauter, W. Gurba [w:] S. Babiarz, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, A. Olesińska, J. Rudowski, B. Dauter, W. Gurba, Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. XII, Warszawa 2024, art. 62(b)).
W świetle powyższego na gruncie badanej sprawy za wypełni zasadną uznać należało konstatację Sądu I instancji, że „inny podmiot” – w tym wypadku skarżący czy też właściwie A.D., który dokonał zapłaty opłaty skarbowej z własnego rachunku bankowego mimo braku obowiązku podatkowego, a który to obowiązek ciążył na podatniku – nie jest uprawniony do złożenia wniosku o zwrot opłaty skarbowej na podstawie art. 9 u.o.s. Nie jest bowiem czynnie legitymowany do żądania zwrotu opłaty podmiot, który uiścił tę opłatę (podatek) zamiast podatnika.
W związku z tym, że skarżący nie spełnia wymogów, o jakich mowa w art. 133 § 1 i 2 o.p., a w szczególności brak jest podstaw do uznania go za osobę fizyczną legitymującą się interesem prawnym we wszczęciu postępowania o zwrot opłaty skarbowej,
Słusznie także WSA stwierdził, iż organy podatkowe prawidłowo odmówiły wszczęcia postępowania powołując się na art. 165a o.p. Przepis art. 165a § 1 zdanie 1 o.p. jednoznacznie bowiem stanowi, iż w sytuacji, gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 2025 r., sygn. akt III FSK 1511/23, opubl. CBOSA.
