Zaległości w gminach rosną! Są wyniki najnowszej kontroli NIK dochodów własnych
Najwyższa Izba Kontroli opublikowała najnowszą informację o wynikach kontroli „Realizacja dochodów własnych przez wybrane gminy”. Kontrolą objęto 28 gmin z terenu siedmiu województw, a jej głównym celem było ustalenie czy organy wykonawcze gmin podejmowały prawidłowe i skuteczne działania w celu pozyskiwania dochodów własnych.
Najwyższa Izba Kontroli stwierdziła nieprawidłowości w wymierzaniu i pobieraniu podatków i opłat lokalnych w 26 gminach. W 20 gminach nie weryfikowano lub weryfikowano nierzetelnie dane od powiatowych inspektorów nadzoru budowlanego. Z tego powodu nie opodatkowano 201 nieruchomości podatkiem na kwotę 403 tys. zł.
Jedynie w 15 urzędach przeprowadzano kontrole podatkowe u podatników. Większość kontroli skutkowała wydaniem decyzji określających wysokość zobowiązania podatkowego. W pozostałych 13 urzędach nie przeprowadzano kontroli. Brak kontroli wyjaśniano zbyt małą obsadą kadrową oraz korzystaniem z innych możliwości weryfikacji dokumentów podatkowych.
W większości gmin (23 z 28) wzrosły zaległości z tytułu dochodów własnych – z 337 mln zł na koniec 2018 r. do 417 mln zł na koniec 2022 r. Wynikało to głównie ze wzrostu zaległości z tytułu dochodów uzyskiwanych na podstawie odrębnych przepisów (o 33%), dochodów z majątku gminy (o 61%) oraz z tytułu podatków (o blisko 14%).
Nieprawidłowości w egzekwowaniu zaległości podatków i opłat stwierdzono w aż 26 gminach. Polegały one w szczególności na: nieterminowym wystawianiu upomnień oraz tytułów wykonawczych (w 23 gminach), na niewysyłaniu upomnień (6 gmin) lub tytułów wykonawczych, pomimo bezskutecznego upływu terminów wskazanych w upomnieniach (7 gmin), a także na sporządzaniu upomnień niezgodnie z wymogami rozporządzenia w sprawie postępowania wierzycieli należności pieniężnych (3 gminy). Nieprawidłowości wystąpiły w przypadku 1395 upomnień (60,3% zbadanych) wysłanych podmiotom posiadającym zaległości z tytułu podatków i opłat w łącznej kwocie 12,7 mln zł oraz w przypadku 675 tytułów wykonawczych (39,3% zbadanych) na łączną kwotę 6,9 mln. zł.
We wszystkich skontrolowanych gminach podejmowano działania zmierzające do wyegzekwowania zadłużenia z tytułu dochodów własnych, nie były one jednak rzetelne. W 26 gminach nie kierowano upomnień lub kierowano je z opóźnieniem, a działania dotyczące wystawiania tytułów wykonawczych prowadzono w sposób opieszały. W wyniku działań dwóch gmin doszło do przedawnieniu zaległości cywilnoprawnych oraz z tytułu podatków lokalnych w łącznej kwocie 33,3 tys. zł.
W latach 2019-2022 do gmin spłynęło ok. 4,6 tys. wniosków o udzielenie ulg na łączną kwotę 90 mln zł. Po przeprowadzeniu postępowań podatkowych wydano 2821 decyzji o przyznaniu ulg na kwotę 55 mln zł. Wcześniejsze kontrole NIK wykazywały nieprawidłowości w udzielaniu ulg przez jednostki samorządu terytorialnego, nie inaczej było także w tej kontroli.
W 17 gminach nie przestrzegano wymogów określonych w ordynacji podatkowej. Aż 74% objętych badaniem postępowań zakończonych przyznaniem ulg w kwocie 9,7 mln zł prowadzonych było nieprawidłowo. W sześciu gminach stwierdzono nieprawidłowości w zakresie dokumentowania postępowań podatkowych. Brak dokumentacji (oprócz wniosku podatnika nie zgromadzono innych dowodów) lub niepełne dokumentowanie przesłanek wskazanych przez podatników we wnioskach o przyznanie ulgi, wystąpiło w 150 postępowaniach (14% zbadanych). W postępowaniach tych nie podjęto działań w celu pozyskania materiału dowodowego potwierdzającego istnienie okoliczności wskazanych we wnioskach. Stanowiło to naruszenie zasad określonych w ordynacji podatkowej.
Wnioski NIK:
Do prezydentów i burmistrzów miast o wprowadzenie skutecznych narzędzi stanowiących element systemu kontroli zarządczej ograniczających skalę nieprawidłowości w poborze podatków, w dochodzeniu należności z tytułu dochodów własnych oraz w prowadzeniu postępowań o udzielanie ulg w spłacie zobowiązań publicznoprawnych i cywilnoprawnych.
Ponadto, Najwyższa Izba Kontroli po raz kolejny zwraca uwagę Regionalnym Izbom Obrachunkowym na występowanie nieprawidłowości w prowadzeniu postępowań podatkowych i w egzekwowaniu należności. W związku z tym wskazane jest objęcie przez Regionalne Izby Obrachunkowe szczególnym zainteresowaniem tych obszarów działania organów wykonawczych jst.
Opracowano na podstawie informacji prasowej NIK, dostępnej na stronie internetowej NIK.
Nasze szkolenia 2024:
- PRZEDAWNIENIE OPŁATY ŚMIECIOWEJ w PRAKTYCE – zaległości podatkowe i nadpłaty oraz koszty upomnienia po zmianach od 25.03.2024 już 13-14.02.2024
- PRZEDAWNIENIE PODATKÓW LOKALNYCH w PRAKTYCE – zaległości podatkowe i nadpłaty oraz koszty upomnienia po zmianach od 25.03.2024 już 20-21.02.2024
- PODATNIK w UPADŁOŚCI i RESTRUKTURYZACJI, a EGZEKUCJA i ROZLICZANIE ZALEGŁOŚCI już 28.02.2024
