Urząd skarbowy ma prawo zająć indywidualny rachunek bankowy małżonka podatnika! Wszystko co wierzyciel i organ egzekucyjny muszą wiedzieć o egzekucji z majątku wspólnego! Temat na życzenie
Problematyczna, a zarazem trudna tematyka egzekucji z majątku wspólnego małżonków to temat ostatnich tygodni. Wszystko za sprawą zmian w egzekucji administracyjnej i ułatwieniami, które wprowadził ustawodawca.
Ułatwienia w ustawie, a utrudnienia w urzędach skarbowych. Na grupach podatkowych temat ostatnich tygodni to problemy z urzędami skarbowymi w zakresie tematyki egzekucji z majątku wspólnego małżonków, a przede wszystkim temat zajęcia rachunku bankowego małżonka, który to rachunek bankowy jest założony tylko na niego, a ponadto małżonek ten nie jest wykazany na tytule wykonawczym, bo nie jest zobowiązanym, a jego dane gmina przekazała w formie eDI lub zawiadomienia wierzyciela.
Wszystkie działania podejmowane, zgodnie zresztą ze szczegółowym omówieniem na szkoleniach 2023 i 2024 z egzekucji administracyjnej, są podejmowane zgodnie z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. W dzisiejszym wpisie postaram się tematykę przedstawić w 10 punktach.
Po pierwsze: w podatkach lokalnych i opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi zastosowanie ma art. 29 § 1 Ordynacji podatkowej, a mianowicie w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność, o której mowa w art. 26, obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka. Dla przykładu, jeżeli jedne z małżonków złożył deklarację na podatek od środków transportowych i jest podatnikiem lub w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi tylko jedne z małżonków złożył deklarację i jest właścicielem nieruchomości w rozumieniu ustawy to drugi z małżonków odpowiada majątkiem wspólnym.
Po drugie od 25 marca 2024 r., w wyniku nowelizacji ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – art. 26 § 1e pkt 4a stanowi, że wierzyciel przekazuje organowi egzekucyjnemu wraz z wnioskiem egzekucyjnym i tytułem wykonawczym informację dotyczącą imienia i nazwiska małżonka zobowiązanego oraz adresu jego miejsca zamieszkania, a także numeru PESEL lub NIP, jeżeli małżonek zobowiązanego taki numer posiada, albo innego numeru identyfikacyjnego ze wskazaniem jego rodzaju, o ile jest znany wierzycielowi – w przypadku gdy odpowiedzialność zobowiązanego za należność pieniężną i odsetki z tytułu niezapłacenia jej w terminie obejmuje majątek osobisty zobowiązanego i majątek wspólny zobowiązanego i jego małżonka, zwany dalej „majątkiem wspólnym”.
Po trzecie od 25 marca 2024 w wyniku nowelizacji ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ustawodawca dodał do art. 32aa § 2 upea, a mianowicie jeżeli informacje, o których mowa w art. 26 § 1e pkt 4-4c oraz 6-8, nie zostały przekazane wraz z wnioskiem egzekucyjnym i tytułem wykonawczym, wierzyciel przekazuje je niezwłocznie organowi egzekucyjnemu. Nowa regulacja dotyczy starych spraw, jak i nowych spraw od 25.03.2024. Uzupełnienia danych małżonka, który odpowiada majątkiem wspólnym dokonuje wierzyciel w formie zawiadomienia organu egzekucyjnego.
Po czwarte mając na uwadze art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r., poz. 556) do egzekucji z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, jeżeli zgodnie z odrębnymi przepisami odpowiedzialność zobowiązanego za należność pieniężną i odsetki z tytułu niezapłacenia jej w terminie obejmuje majątek osobisty zobowiązanego i majątek wspólny zobowiązanego i jego małżonka, stosuje się przepisy nowe po zmianie. Przepis ten jest również podstawą do stosowania art. 32aa § 2 upea do spraw w toku na dzień 25.03.2024 i uzupełniania danych małżonka w drodze zawiadomienia wierzyciela.
Po piąte na podstawie art. 27e § 1 pkt 1 upea, jeżeli zgodnie z odrębnymi przepisami odpowiedzialność zobowiązanego za należność pieniężną i odsetki z tytułu niezapłacenia jej w terminie obejmuje majątek osobisty zobowiązanego i majątek wspólny, podstawą do prowadzenia egzekucji z majątku osobistego zobowiązanego i majątku wspólnego jest tytuł wykonawczy wystawiony na zobowiązanego.
KTW z danymi małżonka pojawi się wyłącznie w przypadku chęci skierowania egzekucji z nieruchomości objętej majątkiem wspólnym. Brak jest podstaw prawnych do wystawiania przez wierzyciela KTW w innych przypadkach. Takie działanie jest niezgodne z prawem. Należy przypomnieć, że art. 231 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny zawiera kary za nadużycie uprawnień przez funkcjonariusza publicznego (przestępstwa urzędnicze).
Problemy techniczne urzędów skarbowych w zakresie możliwości umieszczania danych małżonka z eDI lub zawiadomienia wierzyciela w systemie teleinformatycznym nie stanowią podstawy do odstąpienia od czynności egzekucyjnych. Urzędu skarbowe powinny w trybie pilnym przekazać informacje o ograniczeniach technicznych do Ministerstwa Finansów, w celu zainicjowania aktualizacji oprogramowania.
Po szóste pojęcie majątku wspólnego czy majątku osobistego nie jest zdefiniowane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Z tych względów na moich szkoleniach były omawiane niezbędne regulacje kodeksowe. Majątek osobisty regulowany jest art. 33 Kodeksu i stanowi katalog zamknięty. Natomiast majątek wspólny wskazany jest a art. 31 § 2 Kodeksu i ma charakter katalogu otwartego.
Do majątku wspólnego małżonków wchodzą m.in. pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków. Pobrane wynagrodzenie oznacza wypłacone w kasie czy przelane na rachunek bankowy wspólny małżonków lub rachunek indywidualny małżonka (odpowiedzialnego majątkiem wspólnym za zaległości podatkowe). Posiadanie rachunku indywidualnego w małżeństwie nie oznacza, że środki na nim zgromadzone stanowią majątek odrębny. Wpływ wynagrodzenia małżonka odpowiadającego majątkiem wspólnym za zaległości podatkowe na jego rachunek indywidualny stanowi majątek wspólny małżonków.
Po siódme na podstawie art. 27f § 1 upea w sprawie odpowiedzialności majątkiem wspólnym małżonkowi zobowiązanego przysługuje prawo sprzeciwu. Podstawą sprzeciwu jest ograniczenie, zniesienie, wyłączenie lub ustanie odpowiedzialności całością albo częścią majątku wspólnego. W sprzeciwie określa się istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie.
Organ egzekucyjny przed dokonaniem zajęcia rachunku bankowego małżonka (indywidualnego) nie bada skąd pochodzą środki na nim się znajdujące. Małżonkowi zobowiązanego przysługuje bowiem sprzeciw i to on musi udowodnić twierdzenie, że środki na rachunku bankowym stanowią majątek odrębny np. otrzymana darowizna pieniężna od rodziców.
Po ósme od 25.03.2024 organ egzekucyjny otrzymał nowe uprawnienie. Regulacja została celowo przygotowana przez Ministerstwo Finansów. Na podstawie dodanego art. 36 § 1ca upea, jeżeli zgodnie z odrębnymi przepisami odpowiedzialność zobowiązanego za należność pieniężną i odsetki z tytułu niezapłacenia jej w terminie obejmuje jego majątek osobisty i majątek wspólny, organ egzekucyjny lub centralne biuro łącznikowe może żądać od banków informacji dotyczących małżonka zobowiązanego w zakresie, o którym mowa w § 1c. W praktyce m.in. urzędy skarbowe mając dane małżonka od wierzyciela przekazane eDI lub w drodze zawiadomienia wierzyciela (eZW) mogą ustalić numer rachunku bankowego małżonka. Był to celowy zabieg legislacyjny Ministerstwa Finansów w zakresie zwiększenia uprawnień organów egzekucyjnych.
Po dziewiąte od 25 marca 2024 r. obowiązują zaktualizowane wzory zajęć na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 marca 2024 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych. Dla przykładu w zajęciu rachunku bankowego ( załącznik nr 3) w miejscu „dane zobowiązanego” podaje się odpowiednio imię i nazwisko lub nazwę oraz adres miejsca zamieszkania lub siedziby:
– zobowiązanego,
– małżonka zobowiązanego, jeżeli zgodnie z odrębnymi przepisami odpowiedzialność zobowiązanego obejmuje majątek osobisty zobowiązanego i majątek wspólny zobowiązanego i jego małżonka.
Ministerstwo Finansów – uzasadnienie nowelizacji ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji: „uzyskanie przez organ egzekucyjny informacji o danych małżonka zobowiązanego na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego usprawni egzekucję administracyjną. Umożliwi organowi egzekucyjnemu jednoznaczną identyfikację majątku wspólnego oraz skierowanie egzekucji do majątku wspólnego, np. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego tylko dla małżonka zobowiązanego, na którym znajdują się środki pieniężne należące do majątku wspólnego, czy też zajęcie samochodu zarejestrowanego na małżonka zobowiązanego, a stanowiącego majątek wspólny.
Z chwilą wpłaty na rachunek bankowy środki pieniężne pochodzące z różnych źródeł tracą swój pierwotny charakter – nie są już wierzytelnościami wobec zobowiązanych do tych wpłat, ale wszystkie składają się na ogólny stan rachunku bankowego, z którego egzekucja prowadzona jest wyłącznie na podstawie art. 80 § 1 u.p.e.a. (nie jest to więc zajęcie innych wierzytelności pieniężnych, o których mowa w art. 1a pkt 12 tiret 5 u.p.e.a) Jeśli rachunek bankowy należy do składników majątku wspólnego organ ma prawo skierować do niego czynności egzekucyjne w związku z postępowaniem toczącym się wobec jednego z małżonków. Jeśli zaś środki znajdujące się na rachunku należą do majątku odrębnego małżonka zobowiązanego, rozumianego w zgodzie z art. 33 k.r.o. i z uwzględnieniem cytowanego już brzmienia art. 27e § 3 u.p.e.a, wówczas to rzeczą małżonka zobowiązanego jest wykazanie tej okoliczności. Wyrok WSA w Lublinie z dnia 9 października 2023 r., sygn. akt I SA/Lu 342/23.
Po dziesiąte. Jeżeli dotarłeś do tego punktu to dziękuję za przeczytanie niniejszego wpisu. Na jego przygotowanie poświęciłem ponad 3 godziny. Wszystkie wpisy na stronie podatki-lokalne.pl, infrastruktura techniczna, współpracownicy finansowane są tylko i wyłącznie ze środków uzyskiwanych z prowadzonej przeze mnie działalności szkoleniowej. Miło mi i dziękuję, jeżeli uczestniczysz w moich szkoleniach. Artykuł dedykuję przede wszystkim uczestnikom wszystkich edycji Nowej Egzekucji Administracyjnej 2024 oraz Rewolucyjnych zmian w egzekucji administracyjnej, jak również organom egzekucyjnym, które być może błądzą w temacie egzekucji z majątku wspólnego. Wpis jest obszerny, bo zawsze obszernie i wyczerpująco omawiam zagadnienia na moich szkoleniach. Najbliższe i ostatnie szkolenia w czerwcu 2024! Zapraszam.
Od 25 marca 2024 r. po przekazaniu przez wierzyciela danych małżonka zobowiązanego, który to małżonek odpowiada majątkiem wspólnym na podstawie art. 29 Ordynacji podatkowej możliwe jest ustalenie przez urząd skarbowy jego indywidulanego rachunku bankowego, sporządzeniu zawiadomienia o zajęciu i dokonanie zajęcia indywidualnego rachunku bankowego. Problemy techniczne nie mogą stanowić podstawy do odstąpienia od czynności egzekucyjnych. Odstąpienie od czynności w takich sytuacjach może prowadzić do pokrzywdzenia wierzyciela i doprowadzeniu do przedawnienia zobowiązania podatkowego. Podstawa prawna to art. 31 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, art. 29 Ordynacji podatkowej oraz art. 27e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Nasze szkolenia online – ostatnie w czerwcu 2024:
