Podatnik w areszcie, a doręczenie upomnienia w domu? Doręczenie jest nieskuteczne, a egzekucja do umorzenia! WSA zdecydował
Przepisy o doręczeniach mają przede wszystkim charakter gwarancyjny. Służą bowiem zagwarantowaniu prawa strony do rzetelnego i prawidłowego postępowania. Prawidłowość doręczeń jest jednym z kluczowych warunków przestrzegania praw strony. Wprawdzie przepisy o doręczeniach zastępczych mają także na celu zapewnienie sprawności postępowania, którą trudniej byłoby osiągnąć, gdyby dopuszczać jedynie doręczenie właściwe, to jest do rąk adresata. Tym niemniej przepisy o doręczeniach zastępczych, art. 44 czy art. 43 k.p.a., powinny być wykładane i stosowane także przy uwzględnieniu ich gwarancyjnego charakteru. Wzgląd na tę okoliczność sprzeciwia się zaakceptowaniu skuteczności doręczenia zastępczego na adres zamieszkania osoby od długiego czasu pozbawionej wolności, szczególnie w tak specyficzny sposób jak tymczasowe aresztowanie, w którym kontakt ze światem zewnętrznym jest dodatkowo utrudniony (m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1462/23, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt I FSK 5/19).
Wprawdzie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują żadnych szczególnych rozwiązań w zakresie doręczania pism osobom pozbawionym wolności bądź przebywającym w areszcie śledczym. Niemniej jednak doręczenie w trybie zastępczym możliwe jest wyłącznie w razie nieobecności adresata w mieszkaniu. Przez nieobecność należy jednak rozumieć sytuację przejściową, wynikającą ze zwyczajnych okoliczności życia codziennego. Przebywanie w areszcie śledczym nie jest taką okolicznością. Jedynie nieobecność nietrwająca nadmiernie długo, wynikająca ze zwykłych okoliczności życiowych, np. ze względu na wyjazd wakacyjny, służbowy albo z innej zwykłej przyczyny, pobyt w pracy, zakupy, odwiedziny u innych osób, uczestnictwo w obrzędach religijnych, uczestnictwo w imprezach sportowych lub kulturalnych, pobyt w szpitalu, zatrzymanie przez Policję oraz wszelkie inne sytuacje, w których adresat korzystając z wolności przemieszczania się swobodnie wybiera powód swojej nieobecności w mieszkaniu lub też nawet, jeżeli nieobecność spowodowana jest legalnymi działaniami organów władzy publicznej, które jednak nie powodują długotrwałego pozbawienia wolności i długotrwałego zaburzenia kontaktów ze światem zewnętrznym, umożliwia skuteczne doręczenie korespondencji w drodze doręczenia zastępczego przesyłki skierowanej do strony postępowania pod znanym adresem zamieszkania. Za taką krótkotrwałą nieobecność (krótkotrwały brak zamieszkiwania) nie można uznać pobytu w zakładzie karnym i to bez względu na to, czy pobyt ten jest wynikiem odbywania kary pozbawienia wolności, czy też tymczasowego aresztowania, a także bez względu na to, czy organ prowadzący postępowanie i doręczający stronie korespondencję o tym pobycie strony w zakładzie karnym wiedział.
Należy zaznaczyć, że kwestia doręczeń osobom pozbawionym wolności jest ugruntowana w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Podnosi się tam mianowicie, że jedynym dopuszczalnym sposobem doręczenia pisma osobie pozbawionej wolności jest uczynienie tego na adres zakładu (np. zakładu karnego, aresztu śledczego), w którym adresat przebywa, za pośrednictwem jego administracji. Doręczenie pisma w inny sposób jest nieskuteczne, niezależnie od wiedzy organu procesowego o fakcie pozbawienia adresata wolności (por. wyrok SN z 22 sierpnia 2007 r., III KK 1/07, LEX nr 310195; wyrok SN z 26 listopada 2003 r. III KK 257/02, LEX nr 82318; postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 30 września 2004 r., II AKz 347/04, KZS 2004, z. 10, poz. 21). Pismo wysłane pod ostatnio wskazanym przez stronę adresem nie może być uważane za doręczone, jeżeli strona została pozbawiona wolności i nie podała swego miejsca pobytu w czasie pozbawienia wolności do wiadomości organu, przed którym toczy się postępowanie (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 23 maja 1974 r.VI KZP 5/74, OSNKW 1974, nr 7-8, poz. 130).
Także i w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazywano, że z samej istoty pozbawienia wolności wynika, że jest ono niezależne od woli osoby pozbawionej wolności zarówno co do czasu trwania, jak i miejsca pobytu, a ponadto, że niejednokrotnie może ono ograniczać swobodę w podaniu do wiadomości wspomnianego organu miejsca pobytu w czasie pozbawienia wolności (por. wyrok WSA w Warszawie z 27 marca 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 1869/11).
Opracowano na podstawie wyroku WSA w Gliwicach z dnia 24 lipca 2025 r., sygn. akt I SA/Gl 152/25.
18.09.2025 CO DALEJ z HIPOTEKĄ PRZYMUSOWĄ? PLANOWANE ZMIANY oraz WPIS HIPOTEKI, DTW i KTW 2025 w praktyce – podatki lokalne i opłata śmieciowa. 299 zł urodzinowa cena. OSTATNIE WOLNE MIEJSCA!
24.09.2025 ABC Ordynacji Podatkowej, Księgowości Podatkowej i Egzekucji Administracyjnej – NOWY pracownik w podatkach lokalnych i opłacie śmieciowej. Voucher 150 zł + dodatkowe konsultacje online
25.09.2025 ADMINISTRACYJNY TYTUŁ WYKONAWCZY 2025 w egzekucji podatków lokalnych i opłaty śmieciowej. Urodzinowy voucher 150 zł
7.10.2025 CO DALEJ z PRZEDAWNIENIEM PODATKÓW? PLANOWANE ZMIANY i OBLICZANIE TERMINU PRZEDAWNIENIA w PRAKTYCE – podatki lokalne i opłata śmieciowa Niższa cena szkolenia do 30.09.2025. Możliwość opcji szkolenia z książką.
