Dramat podczas kontroli RIO! Błąd za błędem w podatkach lokalnych

Dramat podczas kontroli RIO! Błąd za błędem w podatkach lokalnych

W 2025 r. odpisu umorzonych zaległości podatkowych na szczegółowych kontach podatników w podatku rolnym, leśnym i od nieruchomości w kwocie co najmniej 3.726,00 zł dokonano pod datą wydania decyzji umorzeniowej lub inną datą, zamiast pod datą doręczenia decyzji podatnikowi, co narusza § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie zasad rachunkowości oraz planów kont dla organów podatkowych jednostek samorządu terytorialnego, w związku z art. 212 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa.

W 2025 r. w księgach rachunkowych Urzędu, na koncie 221 „Należności z tytułu dochodów budżetowych” oraz 720 „Przychody z tytułu dochodów budżetowych” przypisów i odpisów należności z tytułu podatków i opłat, dokonywano w okresach kwartalnych, zamiast w okresach sprawozdawczych, których operacje gospodarcze dotyczyły. W konsekwencji w miesiącach niekończących kwartały 2025 r. saldo Wn oraz Ma konta 221 wg podziałek klasyfikacji budżetowej dochodów, nie odzwierciedla rzeczywistych kwot należności i nadpłat jednostki. Nieprawidłowość narusza art. 16 ust. 1 i art. 20 ust. 1 ustawy o rachunkowości, a także zasady funkcjonowania konta 221 „Należności z tytułu dochodów budżetowych” określone w przyjętych przez jednostkę zasadach (polityce) rachunkowości oraz w załączniku Nr 3 do rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 13 września 2017 r., w związku z § 26 ust. 2 ww. rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów.

W sporządzonej w dniu 24.02.2026 r. korekcie nr 1 sprawozdania Rb-27S z wykonania planu dochodów budżetowych Urzędu Gminy za okres sprawozdawczy od początku roku do dnia 31 grudnia 2025 roku w kol 9 „zaległości netto” bezpodstawnie wykazano w podziałce klasyfikacji budżetowej 756/75616/0310 dane w łącznej kwocie 27.832,00 zł dotyczące podatnika, który terminowo wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach od wydanych decyzji wymiarowych na podatek od nieruchomości. Na dzień 31.12.2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach nie rozstrzygnęło powyższej sprawy w związku z czym przedmiotowa należność stanowiła należność sporną. Nieprawidłowość narusza § 9 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie sprawozdawczości budżetowej, w związku z § 6 ust. 1 pkt 1 Instrukcji sporządzania sprawozdań budżetowych w zakresie budżetów jednostek samorządu terytorialnego, stanowiącej załącznik nr 38 do ww. rozporządzenia.

W sporządzonej w dniu 13.04.2026 r. korekcie nr 2 sprawozdania Rb-N o stanie należności oraz wybranych aktywów finansowych Urzędu Gminy wg stanu na koniec IV kwartału 2025 r., w części A „Należności oraz wybrane aktywa finansowe” w poz. N4.2 „należności wymagalne pozostałe” wartość należności została zawyżona o kwotę 27.832,00 zł na skutek bezpodstawnego wykazania należności spornej wynikającej z tytułu złożonego przez podatnika odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach od wydanych decyzji wymiarowych na podatek od nieruchomości. Nieprawidłowość narusza § 4 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 oraz § 10 ust. 4 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 17 grudnia 2020 r. w sprawie sprawozdań jednostek sektora finansów publicznych w zakresie operacji finansowych8, w związku § 13 ust. 1 pkt 4, 5 oraz 6, § 14 pkt 9 oraz 13 Instrukcji sporządzania sprawozdań stanowiącej załącznik nr 8 do ww. rozporządzenia.

W 2025 roku wydano decyzję w sprawie umorzenia zaległości podatkowej w kwocie 118,00 zł z tytułu I raty podatku rolnego na wniosek żony zmarłego podatnika, bez uprzedniego ustalenia faktycznego spadkobiercy oraz wydania decyzji o odpowiedzialności spadkobiercy za zobowiązania podatkowe spadkodawcy, której doręczenie stanowiłoby podstawę do złożenia przez spadkobiercę wniosku o ulgę w zapłacie zobowiązania podatkowego. Nieprawidłowość narusza art. art. 133 § 1, art. 165 § 1 i art. 165a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa.

Opracowano na podstawie wystąpienia pokontrolnego Regionalnej Izby Obrachunkowej w Kielcach z dnia 27 sierpnia 2026 r., znak: WK.60.15.2026.

Nasze szkolenia na jesień 2026

25-26.11.2026 EGZEKUCJA ADMINISTRACYJNA 2027 – ELEKTRONICZNE UPOMNIENIA i TYTUŁY WYKONAWCZE, ZARZUTY do WIERZYCIELA oraz EGZEKUCJA z NIERUCHOMOŚCI w PRAKTYCE – podatki lokalne i opłata śmieciowa. LICZBA MIEJSC OGRANICZONA!

NSA zdecydował w sprawie nadpłaty w opłacie śmieciowej! Jest przełomowy wyrok!

NSA zdecydował w sprawie nadpłaty w opłacie śmieciowej! Jest przełomowy wyrok!

Posiedzenie składu 7 sędziów NSA – 12 października 2026 r., III FSK 1366/25 Stwierdzenie nadpłaty w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Oddalając obie skargi kasacyjne Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że art. 6m ust. 4 u.c.p.g. należy wykładać w ten sposób, iż wprawdzie zakazuje on retrospektywnego obniżania zobowiązania przez zmianę danych będących podstawą samoobliczenia opłaty, z wyjątkami określonymi w ustawie, lecz nie wyłącza korekty dokonanej wyłącznie w celu odzwierciedlenia w deklaracji skutków prawomocnego stwierdzenia nieważności normy stawkowej. Przyjęcie wykładni przeciwnej, traktującej przywołaną regulację jako materialnoprawną normę sanacyjną, zachowującą należność ustaloną według stawki wynikającej z uchwały objętej prawomocnym stwierdzeniem nieważności, nadawałoby przepisowi procesowo-deklaracyjnemu skutek materialnoprawny, którego ustawodawca w nim nie wyraził.

Zdaniem NSA, dopuszczalne jest skorygowanie deklaracji za okres objęty nieważną uchwałą, korekta pozwala na ponowne odtworzenie prawidłowej wysokości zobowiązania wynikającej z obowiązującego prawa. Na tym etapie zastosowanie znajduje zwykły mechanizm wynikający z art. 72 § 1 pkt 1 O.p. i zestawienie kwoty rzeczywiście zapłaconej z kwotą, która – przy uwzględnieniu skutku ex tunc stwierdzenia nieważności uchwały – wynikała z prawidłowo obowiązujących norm prawa materialnego. Stwierdzenie nieważności uchwały nie oznacza samoistnie, że każda uprzednio dokonana wpłata musi zostać zwrócona w całości. Powoduje natomiast konieczność ustalenia na nowo, jaka kwota była prawnie należna przy założeniu, że nieważny akt prawa miejscowego nie wywoływał skutków prawnych od chwili jego podjęcia.

Jeżeli deklaracja została sporządzona przy zastosowaniu aktu prawa miejscowego następnie uznanego za nieważny ze skutkiem ex tunc, a jej retrospektywna korekta jest prawnie dopuszczalna, dla potrzeb art. 72 § 1 pkt 1 O.p. należy ustalić wysokość zobowiązania wynikającą z prawa po pominięciu nieważnej regulacji i zestawić ją z kwotą rzeczywiście zapłaconą.

Jednocześnie NSA podkreślił, że dochodzenie nadpłaty po stwierdzeniu nieważności uchwały nie musi oznaczać żądania zwrotu całej opłaty i korzystania z systemu gospodarowania odpadami nieodpłatnie. Jeżeli wskutek nieważności uchwały zastosowanie znajduje wcześniejsza, prawidłowo ustanowiona stawka, przedmiotem żądania jest jedynie różnica pomiędzy stawką nieważną a stawką prawnie właściwą. W takim układzie argument, że właściciel otrzymał usługę, w znacznym stopniu traci na znaczeniu. Właściciel nadal ponosi ciężar finansowania wykonanej usługi, tyle że w wysokości wynikającej z ważnego aktu prawnego.

Spór wówczas przenosi się z wątpliwości, czy za odbiór odpadów należy się zapłata, na ustalenie, czy gmina może zatrzymać część świadczenia odpowiadającą stawce, której legalnej podstawy normatywnej zabrakło. W rozpatrywanym przypadku nadpłatę w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 O.p. stanowi kwota nienależnie nadpłaconej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z uwagi na przyjęcie zawyżonej jednostkowej stawki opłaty, stanowiącej podstawę określenia jej miesięcznego wymiaru dla nieruchomości, ponad wysokość wynikającą z obowiązującej uchwały w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości tej opłaty. Skoro bowiem zgodna z prawem jest wysokość opłat ustalona przy zastosowaniu uchwały pozostającą w obrocie prawnym, a nadwyżka wynika z wadliwego działania organu gminy, tj. uchwały, co do której stwierdzono nieważność, reguły praworządności wymagają zwrócenia nadwyżki jako stanowiącej bezprawnie pobraną należność. 

Nasze szkolenia na jesień 2026

13-14.10.2026 ZMIANY ORDYNACJI PODATKOWEJ 2026. ZWROT OPŁATY SKARBOWEJ od 1.10.2026. MILCZĄCE UMORZENIA i ULGI od 1.01.2027. OSTATNIA EDYCJA! BRAK MIEJSC!

Koszty upomnienia w decyzji ratalnej z zaległościami podatkowymi? Przedawnione nadpłaty na kontach? RIO kontroluje podatki!

Koszty upomnienia w decyzji ratalnej z zaległościami podatkowymi? Przedawnione nadpłaty na kontach? RIO kontroluje podatki!

W decyzji Burmistrza Miasta i Gminy O. nr FIN.3120.19.2025.D w sprawie rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości z dnia 10.12.2025 r. rozłożono na 20 rat zaległości podatkowe w podatku od nieruchomości w kwocie 6.138,00 zł, w której ujęto również koszty upomnienia w kwocie 16,00 zł. Działanie to naruszyło art. 67a § 1 pkt 2 w związku z art. 3 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa, które uprawniają organ podatkowy do odraczania lub rozkładania na raty zapłaty podatku lub zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, ale nie obejmuje to kosztów upomnienia.

Koszty upomnienia stanowią niepodatkową należność budżetową o charakterze publicznoprawnym, do której zastosowanie mają przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

RIO zaleca: obejmować decyzjami o ulgach wyłącznie zaległości podatkowe lub odsetki, z wyłączeniem kosztów upomnienia, które stanowią niepodatkową należność budżetową, stosownie do art. 67a § 1 pkt 2 w związku z art. 3 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa.

Nie przeksięgowano nadpłat podatku od nieruchomości oraz podatku rolnego od osób fizycznych powstałych w latach 2019 – 2020 w wysokości 1.889,11 zł, do której, na podstawie art. 80 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, wygasło prawo do zwrotu.
Było niezgodne z:
a) art. 20 ust. 1 ustawy dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2023 r.
poz. 120, ze zm.) w związku z art. 80 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa,
b) art. 24 ust. 1 w związku z ust. 2 ustawy o rachunkowości.

RIO zaleca: nadpłaty podatku, w stosunku do których wygasło prawo do zwrotu, przeksięgować w tym okresie sprawozdawczym, w którym nastąpiło takie zdarzenie, stosownie do art. 20 ust. 1 ustawy dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2023 r. poz. 120, ze zm.) w związku z art. 80 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa.

Opracowano na podstawie wystąpienia pokontrolnego Regionalnej Izby Obrachunkowej w Poznaniu z dnia 19 sierpnia 2026 r., znak: WK.4022.11.2026.

Nasze szkolenia na jesień 2026

13-14.10.2026 ZMIANY ORDYNACJI PODATKOWEJ 2026. ZWROT OPŁATY SKARBOWEJ od 1.10.2026. MILCZĄCE UMORZENIA i ULGI od 1.01.2027. OSTATNIA EDYCJA! BRAK MIEJSC!

Od dzisiaj zmiany w Ordynacji podatkowej! Duża nowelizacja wchodzi w życie! Zmiany także w opłacie skarbowej!

Od dzisiaj zmiany w Ordynacji podatkowej! Duża nowelizacja wchodzi w życie! Zmiany także w opłacie skarbowej!

Dzisiaj tj. 1 października 2026 r. wchodzi w życie ustawa z dnia 29 maja 2026 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2026 r., poz. 846). Zmiany dotyczą także opłaty skarbowej. Nowe zasady zwrotu opłaty i nowe rozporządzenie wykonawcze do ustawy.

Od 1 października 2026 r. nowe brzmienie otrzymują m.in. przepisy dotyczące liczenia terminu końcowego, zaliczania wpłat, zaokrąglenia w przypadku wpłaty częściowej na poczet zaległości podatkowej, nowy limit 5.000 zł zapłaty podatku za podatnika w przypadku „obcych” osób, możliwość umorzenia podatku czy zmiany w zakresie nadpłat i likwidacja wniosku o stwierdzenie nadpłaty przy korekcie deklaracji podatkowej.

Liczenie terminów art. 12 § 5 Ordynacji podatkowej od 1.10.2026 , jeżeli ostatni dzień terminu do wykonania czynności przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy, chyba że ustawy podatkowe stanowią inaczej.

Zaliczanie wpłat art. 62 § 3 Ordynacji podatkowej od 1.10.2026, wpłaty dokonane na poczet rat, na które rozłożono podatek lub zaległość podatkową wraz z odsetkami za zwłokę, oraz rat podatku zalicza się na poczet raty o najwcześniejszym terminie płatności.

Zaokrąglenia przy stosowaniu art. 55 § 2 Op – nowe brzmienie art. 63 § 3 Ordynacji podatkowej od 1.10.2026, w przypadku zaliczenia wpłaty, zaliczenia nadpłaty lub zaliczenia zwrotu podatku na poczet zaległości podatkowej, niepokrywających w całości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, przepisu § 1 nie stosuje się do części podatku i odsetek za zwłokę, pokrywanych zgodnie z art. 55 § 2 z zaliczanej wpłaty, zaliczanej nadpłaty lub zaliczanego zwrotu podatku.

Korekty deklaracji bez wniosku o stwierdzenie nadpłaty art. 75 , uprawnienie do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty przysługuje podatnikom, płatnikom i inkasentom oraz osobom, które były wspólnikami spółki cywilnej w momencie rozwiązania spółki, w zakresie zobowiązań spółki, chyba że nadpłata wynika ze skorygowanej deklaracji składanej po upływie terminu do jej złożenia. Równocześnie z wnioskiem należy złożyć umowę spółki aktualną na dzień rozwiązania spółki. Płatnik lub inkasent jest uprawniony do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty, jeżeli wpłacony podatek nie został pobrany od podatnika. UWAGA! przepisy przejściowe – korekty deklaracji do 30.09.2026 stare przepisy.

Zmiany w Ordynacji podatkowej i opłacie skarbowej dotyczące instytucji zwrotu opłaty skarbowej od 1 października 2026 r. to jeden z tematów szkolenia 13-14.10.2026 ZMIANY ORDYNACJI PODATKOWEJ 2026. ZWROT OPŁATY SKARBOWEJ od 1.10.2026. MILCZĄCE UMORZENIA i ULGI od 1.01.2027. OSTATNIE WOLNE MIEJSCA!

Nasze szkolenia na jesień 2026

13-14.10.2026 ZMIANY ORDYNACJI PODATKOWEJ 2026. ZWROT OPŁATY SKARBOWEJ od 1.10.2026. MILCZĄCE UMORZENIA i ULGI od 1.01.2027. OSTATNIA EDYCJA! OSTATNIE WOLNE MIEJSCA!

Korekta deklaracji bez wniosku już od 1.10.2026! Uwaga! Przepisy przejściowe

Korekta deklaracji bez wniosku już od 1.10.2026! Uwaga! Przepisy przejściowe

Ustawa z dnia 29 maja 2026 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw wchodzi w życie już 1 października 2026 r. Jedna ze zmian to składanie przez podatników korekt deklaracji, bez obowiązku wniosku o stwierdzenie nadpłaty.

Zgodnie z art. 75 § 2 Ordynacji podatkowej w brzmieniu do 30.09.2026 r., uprawnienie do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty przysługuje podatnikom, płatnikom i inkasentom oraz osobom, które były wspólnikami spółki cywilnej w momencie rozwiązania spółki w zakresie zobowiązań spółki. Płatnik lub inkasent jest uprawniony do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty, jeżeli wpłacony podatek nie został pobrany od podatnika.

Zmiany w zakresie nadpłat objęte są przepisem przejściowym. Zgodnie z art. 22 nowelizacji, w sprawach stwierdzenia, na podstawie ustawy zmienianej w art. 1, nadpłaty wynikającej ze skorygowanej deklaracji złożonej przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy oraz do zwrotu i oprocentowania tej nadpłaty stosuje się przepisy dotychczasowe.

Od 1 października 2026 r. przepis art. 75 § 2 Ordynacji podatkowej otrzymuje brzmienie, uprawnienie do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty przysługuje podatnikom, płatnikom i inkasentom oraz osobom, które były wspólnikami spółki cywilnej w momencie rozwiązania spółki, w zakresie zobowiązań spółki, chyba że nadpłata wynika ze skorygowanej deklaracji składanej po upływie terminu do jej złożenia. Równocześnie z wnioskiem należy złożyć umowę spółki aktualną na dzień rozwiązania spółki. Płatnik lub inkasent jest uprawniony do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty, jeżeli wpłacony podatek nie został pobrany od podatnika.

Jednocześnie ustawodawca uchylił art. 75 § 3 Ordynacji podatkowej, jeżeli z przepisów prawa podatkowego wynika obowiązek złożenia zeznania (deklaracji), to podatnik, płatnik lub inkasent równocześnie z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty jest obowiązany złożyć skorygowane zeznanie (deklarację).

Likwidacja wniosku o stwierdzenie nadpłaty oraz inne zmiany w Ordynacji podatkowej na praktycznych przykładach oraz edytowalne wzory do zastosowania w praktyce na ostatniej edycji szkolenia już 13-14.10.2026 ZMIANY ORDYNACJI PODATKOWEJ 2026. ZWROT OPŁATY SKARBOWEJ od 1.10.2026. MILCZĄCE UMORZENIA i ULGI od 1.01.2027. 

Nasze szkolenia na jesień 2026

13-14.10.2026 ZMIANY ORDYNACJI PODATKOWEJ 2026. ZWROT OPŁATY SKARBOWEJ od 1.10.2026. MILCZĄCE UMORZENIA i ULGI od 1.01.2027. OSTATNIA EDYCJA!