Skutki ujemne? Mamy dla Was najnowsze wyjaśnienie RIO! Do pobrania w całości
Najnowsze wyjaśnienie Regionalnej Izby Obrachunkowej w sprawie sporządzania sprawozdania budżetowego Rb-27S do pobrania w całości.
Zasady wypełniania sprawozdań Rb-27S i Rb-PDP określa instrukcja stanowiąca Załącznik nr 38 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 stycznia 2025 r. w sprawie sprawozdawczości budżetowej (Dz.U. z 2025 r. poz. 133) – Rozdział 1 „Sprawozdanie Rb-27S z wykonania planu dochodów budżetowych samorządowej jednostki budżetowej/jednostki samorządu terytorialnego” oraz Rozdział 3 „Sprawozdanie Rb-PDP z wykonania dochodów podatkowych gminy/miasta na prawach powiatu”. Z instrukcji wynika, że zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 8 w kolumnie „Skutki obniżenia górnych stawek podatków obliczone za okres sprawozdawczy” wykazuje się kwoty stanowiące różnicę pomiędzy dochodami, jakie gmina lub miasto na prawach powiatu mogłoby uzyskać, stosując górne stawki podatkowe, a dochodami, jakie powinny uzyskać, stosując niższe stawki uchwalone przez radę gminy lub miasta na prawach powiatu. Natomiast z pkt 11 tego paragrafu wynika, że skutki finansowe obniżenia górnych stawek podatków, udzielonych ulg i zwolnień (bez ulg i zwolnień ustawowych) oraz decyzji wydanych przez organ podatkowy na podstawie ustawy – Ordynacja podatkowa obliczonych za okres sprawozdawczy, dotyczące deklaracji na podatek za lata ubiegłe oraz korekt deklaracji na podatek za lata ubiegłe, wykazuje się za okresy sprawozdawcze w roku, w którym otrzymano od podatników deklaracje za lata ubiegłe (..).
Dramat podczas kontroli RIO! Gmina sama sobie obniżyła podatek od nieruchomości do zapłaty o 158.511 zł! O kontrolach podatkowych można zapomnieć, a kwitariusze poprawiane długopisem i pobieranie przez inkasentów zaległości podatkowych!
Przeprowadzona kontrola deklaracji złożonej przez Urząd Gminy M. pozwoliła ustalić, iż podatnik nie ujawnił w niej gruntów o łącznej powierzchni 239.601 m2 będących gruntami Skarbu Państwa, które są we władaniu gminy Milejczyce oraz gruntów będących w jej posiadaniu na zasadach posiadania samoistnego, co skutkowało zaniżeniem wartości deklarowanego podatku o 158,511 zł.
Opis zawarty na str. 70 protokołu kontroli wskazuje, iż w 2024 r. organ podatkowy nie przeprowadzał kontroli podatkowych. Taki stan rzeczy stanowi naruszenie ustawowych obowiązków wynikających z art. 281 Ordynacji podatkowej. Należy mieć na uwadze, że ustawodawca przepisem tym przydzielił organowi podatkowemu powinność weryfikowania sposobu wywiązywania się podatników z obowiązków wynikających z przepisów materialnego prawa podatkowego. Zaniechanie przeprowadzenia kontroli stanowi więc naruszenie przepisów ustawy oraz skutkuje tym, iż organ podatkowy nie pozyskuje informacji dotyczących przedmiotów opodatkowania i możliwości porównania ich ze złożonymi informacjami (deklaracjami) podatkowymi. Ustalenia kontroli wskazują również, że baza informacji, do których ma dostęp kontrolowana jednostka przez sieć internetową nie zawiera informacji o budynkach i budowlach posiadanych przez podatników z terenu gminy.
A zatem organ podatkowy ma ograniczony dostęp do danych niezbędnych przy ustalaniu podatku od nieruchomości, np. powierzchni użytkowej budynków lub posiadanych budowli podlegających opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Dokumentacja kontrolna jest uzupełnieniem akt podatkowych, które są wykorzystywane podczas przeprowadzania czynności sprawdzających. Zgodnie bowiem z art. 272 Ordynacji podatkowej organ podatkowy jest zobligowany do weryfikowania wpływających dokumentów m.in. pod kątem zgodności danych w nich zawartych ze stanem faktycznym. Zweryfikowanie takich parametrów jak wartość budowli czy powierzchnia użytkowa budynków oraz sposób ich wykorzystania nie jest możliwe w oparciu o zapisy ewidencji gruntów i budynków. Sprawdzenie tego rodzaju informacji umożliwia jedynie pozyskiwanie dokumentacji technicznej lub księgowej posiadanej przez podatnika.
W zakresie rachunkowości podatków i opłat lokalnych, według opisu znajdującego się na str. 110-111 protokołu kontroli, ustalono następujące nieprawidłowości: a) 7 przypadków poprawiania długopisem kopii kwitariuszy k-103 służących do poboru podatków (inkasenci złożyli wyjaśnienia stanowiące załącznik do protokołu kontroli); b) przypadki poboru zaległości podatkowych przez inkasenta. Z treści art. 9 Ordynacji podatkowej wynika, że inkasent jest uprawniony wyłącznie do poboru podatku, a więc należności, która powinna być uiszczona przez podatnika do upływu terminu płatności. Po upływie terminu płatności podatku należność staje się zaległością podatkową, której nie można utożsamiać z podatkiem, co oznacza, że nie może być pobierana przez inkasenta.
Opracowano na podstawie wystąpienia pokontrolnego RIO Białystok z dnia 19 stycznia 2026 r., (znak: RIO.I.6001-10/25.
Awizo było, a doręczenia i tak nie będzie! Sąd zdecydował
Tymczasem analiza skierowanej do skarżącej przesyłki zawierającej upomnienie prowadzi do wniosku, że nie jest do niej dołączony druk „Zwrotnego potwierdzenia doręczenia”. Natomiast sama koperta oprócz niezbędnych danych dla nadania korespondencji (wskazania adresata i nadawcy) zawiera adnotacje: „awizowano nie zastałem 1 sierpnia 2022 r.”, „awizowano powtórnie 9 sierpnia 2022 r.” wraz z pieczątką i podpisem, a także „zwrot nie podjęto w terminie” wraz z datą 18 sierpnia 2022 r. Oznacza to, że przesyłka nie zawiera wszystkich wymaganych prawem informacji. Otóż brak jest oznaczenia miejsca pozostawienia zawiadomienia o pozostawieniu pisma w urzędzie pocztowym wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, co wymagane jest na podstawie art. 44 § 2 k.p.a.
Domniemanie skuteczności doręczenia dokonywanego w trybie art. 44 k.p.a., zdeterminowane jest łącznym spełnieniem określonym nim przesłanek. Po pierwsze, niemożnością doręczenia pisma adresatowi pod prawidłowo oznaczonym adresem jego miejsca zamieszkania, jego dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy. Po drugie, pozostawieniem przesyłki dla adresata w oddawczym urzędzie pocztowym i dwukrotnego umieszczenia zawiadomienia o dacie i miejscu pozostawienia przesyłki w skrzynce na korespondencję lub w innych miejscach wskazanych w art. 44 § 2 k.p.a. Po trzecie, upływem czternastodniowego terminu przechowywania pisma w placówce pocztowej oraz udokumentowaniem powyższego w materiale dowodowym sprawy, zwłaszcza zaś w tzw. zwrotnym potwierdzeniu odbioru dołączonym do doręczanej przesyłki (zob. wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2020 r. sygn. II OSK 2171/19, tamże).
„Dla stwierdzenia skuteczności doręczenia pisma w trybie art. 44 k.p.a., opartego na domniemaniu, konieczne jest, w sytuacji, gdy strony takiemu domniemaniu przeczą, udokumentowanie ścisłego dokonania wszystkich ustanowionych w tym artykule czynności doręczyciela. O ile z przepisu tego nie wynika obowiązek umieszczania na kopercie przesyłki pocztowej miejsca pozostawienia „awizo”, o tyle skonkretyzowanie przez ustawodawcę miejsc i kolejności ich zastosowania dla pozostawienia „awizo” wymaga uzyskania przez nadawcę przesyłki dowodu poprawności zastosowania art. 44 § 2 k.p.a.
Nadawca przesyłki pocztowej nie może poprzestać na swoim oświadczeniu w tym zakresie, ponieważ posłużenie się operatorem pocztowym oznacza, że to nie nadawca przesyłki dokonywał czynności umieszczenia „awizo” we właściwym do tego miejscu zgodnie z art. 44 § 2 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2017 r. I OSK 886/18, wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2021 r. II GSK 226/21, tamże).
Wyrok WSA w Gliwicach z dnia 23 stycznia 2026 r., sygn. akt I SA/Gl 1313/25.
To się chyba nigdy nie skończy! Kolejna RIO podczas kontroli stwierdza, że gmina tego nie robi, a prowadzić to może do przedawnienia podatku!
Badając powszechności opodatkowania podatkiem rolnym stwierdzono, że nie dręczono decyzji wymiarowej o numerze 160272 ewidencji podatkowej, ponieważ podatnicy nie żyją. Organ podatkowy nie prowadził postępowania wyjaśniającego celem ustalenia spadkobierców i dokonania właściwego jej doręczenia (art. 144 Ordynacji podatkowej).
Należ wskazać, iż obowiązkiem Pana Wójta jest realizacja dochodów z należnych jednostce tytułów, w tym także podatkowych, z zachowaniem przymiotów powszechności, prawidłowości i kompletności. W tym kontekście rolą organu podatkowego jest też stosowanie rozwiązań prawnych mających na celu przeniesienie odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe a także długi z tytułów podatkowych m.in. na spadkobierców lub osoby trzecie. W pierwszym przypadku jest to możliwe po ustaleniu spadkobierców.
Podmiot mający interes prawny ma możliwość zastosowania procedury opisanej w art. 1025 Kodeksu cywilnego, co polega na złożeniu w sądzie powszechnym wniosku o wydanie postanowienia o nabyciu prawa do spadku. Po skutecznym uzyskaniu takiego postanowienia możliwe jest przeniesienie odpowiedzialności na spadkobierców w trybie art. 100 Ordynacji podatkowej. Ponieważ w opisywanym przypadku procedury tej nie zastosowano można stwierdzić, iż przymiot powszechności nie został zachowany Należy też wskazać, iż zaniechanie ustalenia spadkobierców i nie doręczenie decyzji wymiarowych powoduje, że zobowiązanie podatkowe nie powstaje (art. 21 § 1 Ordynacji podatkowej), co w konsekwencji może prowadzić do przedawnienia określonego w art. 68 i nast. Ordynacji podatkowej.
Zgodnie z art. 99 tej ustawy bieg terminów przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia śmierci spadkodawcy do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia prawa do spadku, nie dłużej jednak niż do dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy – str. 91-92 protokołu kontroli.
RIO sprawdza opisy na przelewach i weryfikuje z ewidencją księgową! Gmina nie prowadziła kont w podatkach, a w decyzjach o ulgach brak było odmowy częściowej!
Kontrola podejmowanych przez organ podatkowy działań w zakresie prawidłowości wymiaru, poboru i egzekucji zaległych kwot z tytułu zobowiązań podatkowych, wykazała, że: 1) wpłata Urzędu Skarbowego w Z. w wysokości 13,40 zł została zaliczona na koncie podatnika na należność główną, mimo, że wskazano, iż jest to wpłata na koszty upomnienia. Dotyczyło to podatnika (konto nr 1002732) mającego zaległość w kwocie 673,20 zł (należność główna w wysokości 467,00 zł, odsetki w wysokości 158,00 zł, koszty upomnienia w wysokości 48,20 zł), która została uregulowana w dniu 22 lipca 2025 r. przez Urząd Skarbowy w Z.
Stanowiło to naruszenie art. 62 § 1a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.), stanowiącego, że: „ Jeżeli na podatniku ciążą koszty doręczonego upomnienia, dokonaną wpłatę zalicza się w pierwszej kolejności na poczet tych kosztów”.
Nie prowadzono kont szczegółowych odrębnie w każdym podatku dla podatników, których zobowiązania podatkowe z tytułu podatku od nieruchomości oraz podatku rolnego lub podatku leśnego zostały ustalane w formie łącznego zobowiązania pieniężnego w jednej decyzji. Stanowiło to naruszenie: 1) art. 40 ust. 1 w związku z ust. 4 pkt 1 lit. b oraz art. 9 pkt 2 ustawy o finansach publicznych nakazujących jednostce samorządu terytorialnego prowadzenie rachunkowości zgodnie z przepisami o rachunkowości, ale z uwzględnieniem określonych przez Ministra Finansów zasad rachunkowości oraz planów kont dla organów podatkowych jednostek samorządu terytorialnego, 2) § 11 ust. 4 pkt 1 w związku z ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 października 2010 r. w sprawie zasad rachunkowości oraz planów kont dla organów podatkowych jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 208, poz. 1375), stosownie do którego organ podatkowy prowadzi odrębne konta szczegółowe dla każdego podatnika w każdym podatku.
W zakresie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, w badanej próbie, organ podatkowy wydał: 1) decyzję z dnia 30 stycznia 2024 r. nr Fn.3120.1.2024, 2) decyzję z dnia 12 lipca 2024 r. nr Fn.3120.8.2024, w których wnioski podatnika zostały częściowo uwzględnione. W rozstrzygnięciu nie odniesiono się do objętej odmową kwoty zaległości, a fakt odmowy nie został przywołany w uzasadnieniu decyzji.
Stanowiło to naruszenie: -art. 124 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm.) stanowiącego, że: „Organy podatkowe powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez stosowania środków przymusu”. Potwierdza to orzecznictwo sądowo-administracyjne. W wyroku z 5 października 2009 r., (I SA/Bd 298/09, LEX nr 549214) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy stwierdza: „[…] natomiast zgodnie z art. 124 Ordynacji organy podatkowe powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy. Ten ostatni przepis wyraża zasadę przekonywania, która wyraża się m.in. w prawidłowym uzasadnieniu decyzji, wyjaśniającym podstawę faktyczną i prawną decyzji”. -art. 207 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa stanowiącego: „Decyzja rozstrzyga sprawę co do jej istoty [..].”, -art. 210 § 1 pkt 5 ustawy Ordynacja podatkowa, z którego wynika obowiązek zamieszczenia w decyzji rozstrzygnięcia, -art. 210 § 1 pkt 6 w związku z § 4 ustawy Ordynacja podatkowa, z których wynika obowiązek zamieszczenia w decyzji jej uzasadnienia faktycznego zawierającego w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności oraz uzasadnienia prawnego zawierającego wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.
Opracowano na podstawie wystąpienia pokontrolnego RIO w Poznaniu z dnia 10 grudnia 2025 r., znak: WK.4022.34.2025.
