NSA zdecydował w sprawie nadpłaty w opłacie śmieciowej! Jest przełomowy wyrok!
Posiedzenie składu 7 sędziów NSA – 12 października 2026 r., III FSK 1366/25 Stwierdzenie nadpłaty w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Oddalając obie skargi kasacyjne Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że art. 6m ust. 4 u.c.p.g. należy wykładać w ten sposób, iż wprawdzie zakazuje on retrospektywnego obniżania zobowiązania przez zmianę danych będących podstawą samoobliczenia opłaty, z wyjątkami określonymi w ustawie, lecz nie wyłącza korekty dokonanej wyłącznie w celu odzwierciedlenia w deklaracji skutków prawomocnego stwierdzenia nieważności normy stawkowej. Przyjęcie wykładni przeciwnej, traktującej przywołaną regulację jako materialnoprawną normę sanacyjną, zachowującą należność ustaloną według stawki wynikającej z uchwały objętej prawomocnym stwierdzeniem nieważności, nadawałoby przepisowi procesowo-deklaracyjnemu skutek materialnoprawny, którego ustawodawca w nim nie wyraził.
Zdaniem NSA, dopuszczalne jest skorygowanie deklaracji za okres objęty nieważną uchwałą, korekta pozwala na ponowne odtworzenie prawidłowej wysokości zobowiązania wynikającej z obowiązującego prawa. Na tym etapie zastosowanie znajduje zwykły mechanizm wynikający z art. 72 § 1 pkt 1 O.p. i zestawienie kwoty rzeczywiście zapłaconej z kwotą, która – przy uwzględnieniu skutku ex tunc stwierdzenia nieważności uchwały – wynikała z prawidłowo obowiązujących norm prawa materialnego. Stwierdzenie nieważności uchwały nie oznacza samoistnie, że każda uprzednio dokonana wpłata musi zostać zwrócona w całości. Powoduje natomiast konieczność ustalenia na nowo, jaka kwota była prawnie należna przy założeniu, że nieważny akt prawa miejscowego nie wywoływał skutków prawnych od chwili jego podjęcia.
Jeżeli deklaracja została sporządzona przy zastosowaniu aktu prawa miejscowego następnie uznanego za nieważny ze skutkiem ex tunc, a jej retrospektywna korekta jest prawnie dopuszczalna, dla potrzeb art. 72 § 1 pkt 1 O.p. należy ustalić wysokość zobowiązania wynikającą z prawa po pominięciu nieważnej regulacji i zestawić ją z kwotą rzeczywiście zapłaconą.
Jednocześnie NSA podkreślił, że dochodzenie nadpłaty po stwierdzeniu nieważności uchwały nie musi oznaczać żądania zwrotu całej opłaty i korzystania z systemu gospodarowania odpadami nieodpłatnie. Jeżeli wskutek nieważności uchwały zastosowanie znajduje wcześniejsza, prawidłowo ustanowiona stawka, przedmiotem żądania jest jedynie różnica pomiędzy stawką nieważną a stawką prawnie właściwą. W takim układzie argument, że właściciel otrzymał usługę, w znacznym stopniu traci na znaczeniu. Właściciel nadal ponosi ciężar finansowania wykonanej usługi, tyle że w wysokości wynikającej z ważnego aktu prawnego.
Spór wówczas przenosi się z wątpliwości, czy za odbiór odpadów należy się zapłata, na ustalenie, czy gmina może zatrzymać część świadczenia odpowiadającą stawce, której legalnej podstawy normatywnej zabrakło. W rozpatrywanym przypadku nadpłatę w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 O.p. stanowi kwota nienależnie nadpłaconej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z uwagi na przyjęcie zawyżonej jednostkowej stawki opłaty, stanowiącej podstawę określenia jej miesięcznego wymiaru dla nieruchomości, ponad wysokość wynikającą z obowiązującej uchwały w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości tej opłaty. Skoro bowiem zgodna z prawem jest wysokość opłat ustalona przy zastosowaniu uchwały pozostającą w obrocie prawnym, a nadwyżka wynika z wadliwego działania organu gminy, tj. uchwały, co do której stwierdzono nieważność, reguły praworządności wymagają zwrócenia nadwyżki jako stanowiącej bezprawnie pobraną należność.
Nasze szkolenia na jesień 2026
13-14.10.2026 ZMIANY ORDYNACJI PODATKOWEJ 2026. ZWROT OPŁATY SKARBOWEJ od 1.10.2026. MILCZĄCE UMORZENIA i ULGI od 1.01.2027. OSTATNIA EDYCJA! BRAK MIEJSC!
