Do przedawnienia podatków w restrukturyzacji stosujemy dodatkowo przepisy Prawa restrukturyzacyjnego! NSA zdecydował
Niezmiernie miło mi napisać o niniejszym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, gdyż jest on potwierdzeniem mojej wykładni przepisów dotyczących przedawnienia w postepowaniach restrukturyzacyjnych i stosowania przepisów Prawa restrukturyzacyjnego jako dodatkowych okoliczności związanych z wydłużeniem terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych. Tematyka ta poruszana była wielokrotnie na moich szkoleniach, jak i w ostatniej mojej książce „Przedawnienie podatków i opłat lokalnych na praktycznych przykładach”.
Artykuł 312 ust. 6 Prawa restrukturyzacyjnego stanowi uregulowanie szczególne w stosunku do art. 70 Ordynacji podatkowej, wzbogacające katalog przyczyn zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych.Nie można zgodzić się z autorem skargi kasacyjnej, że warunkiem zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego na podstawie art. 312 ust. 6 p.r., jest legitymowanie się przez wierzyciela (organ podatkowy) tytułem wykonawczym wystawionym przeciwko dłużnikowi. Proponowana przez skarżącego wykładnia tego przepisu stoi w sprzeczności nie tylko z jego gramatycznym brzmieniem, ale także celem tego uregulowania. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2026 r., sygn. akt II FSK 806/23.
Zgodnie z art. 312 ust. 6 Prawa restrukturyzacyjnego, w odniesieniu do roszczeń, co do których jest niedopuszczalne wszczęcie postępowania egzekucyjnego oraz wykonanie postanowienia o zabezpieczeniu roszczenia lub zarządzenia zabezpieczenia roszczenia, z dniem otwarcia postępowania sanacyjnego bieg przedawnienia roszczenia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu przez czas trwania postępowania sanacyjnego. Przepis ten będzie miał odpowiednie zastosowanie do postępowania o zatwierdzenie układu.
Prawo restrukturyzacyjne zawiera także regulacje dotyczące postępowania układowego i przyśpieszonego postępowania układowego, związane z wydłużeniem terminu przedawnienia.
Gmina nie zgłosiła syndykowi zaległości podatkowych! Czy dojdzie do przerwania biegu terminu ich przedawnienia? Czy jednak przedawnią się w trakcie upadłości?
Gminy często nie wiedzą o upadłości swoich podatników, a zwłaszcza upadłości konsumenckich. Powoduje to w wielu przypadkach brak zgłoszenia wierzytelności do syndyka masy upadłości. Gmina formalnie nie bierze udziału w postepowaniu upadłościowym.
Często także kwoty dochodzonych zaległości podatkowych są mniejsze niż koszt zryczałtowanego zgłoszenia wierzytelności po terminie, a zatem gminy rezygnują ze zgłoszenia po terminie.
Czy brak zgłoszenia wierzytelności w postepowaniu upadłościowym powoduje, że do terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie można uwzględnić okoliczności ogłoszenia upadłości podatnika, a zwłaszcza podatnika konsumenta?
Wątpliwości budzi art. 239a Prawa upadłościowego, a mianowicie zgłoszenie wierzytelności przerywa bieg terminu przedawnienia. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się postanowienia o zakończeniu albo umorzeniu postępowania upadłościowego.
Zgodnie z art. 70 § 3 Op bieg terminu przedawnienia przerywa ogłoszenie upadłości. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się postanowienia o zakończeniu lub umorzeniu postępowania upadłościowego.
Ponadto stosowanie do art. 70 § 3a, jeżeli ogłoszenie upadłości, o którym mowa w § 3, nastąpiło przed rozpoczęciem biegu terminu przedawnienia, bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się postanowienia o zakończeniu lub umorzeniu postępowania upadłościowego.
Czy w sprawie zaległości podatkowych pierwszeństwo zastosowania będą miały przepisy Prawa upadłościowego i brak zgłoszenia przyśpieszy przedawnienie, czy przepisy Ordynacji podatkowej, które regulują kwestie związane z upadłością podatnika i jej ogłoszeniem?
Pilne! Ministerstwo Finansów wyjaśnia termin płatności i zaświadczenie o niezaleganiu w restrukturyzacji! Do pobrania w całości!
Czy w ocenie Ministra Finansów zaległości podatkowe objęte prawomocnie zatwierdzonym i wykonywanym układem restrukturyzacyjnym powinny być traktowane na potrzeby art. 306e Ordynacji podatkowej jako zaległości wykluczające wydanie zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach? Czy Ministerstwo podziela pogląd, że skutkiem prawomocnego zatwierdzenia układu restrukturyzacyjnego jest materialnoprawna modyfikacja zobowiązania, w tym zmiana terminów jego wymagalności, a tym samym zobowiązania objęte układem do czasu nadejścia terminów płatności określonych w układzie nie mają charakteru zaległości wymagalnych w dotychczasowym rozumieniu?
Zgodnie z art. 306e § 5 Ordynacji podatkowej1, jeżeli zapłata zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę została odroczona lub rozłożona na raty, uznaje się, że podatnik, płatnik lub inkasent, do dnia upływu terminów, o których mowa w art. 49 § 1, nie posiada zaległości podatkowych. Zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności (art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej). Zaległość podatkowa powstaje z mocy prawa już następnego dnia po dniu, w którym upłynął termin płatności podatku. Zaległość podatkowa ma charakter obiektywny. Jej powstanie jest związane z niezapłaceniem podatku w terminie płatności.
Zgodnie z art. 49 § 1 Ordynacji podatkowej, w razie wydania decyzji rozkładającej zapłatę zaległości podatkowej na raty, nowym terminem płatności jest dzień, w którym, zgodnie z decyzją, powinna nastąpić zapłata poszczególnych rat, na jakie została rozłożona zaległość podatkowa wraz z odsetkami za zwłokę. Oznacza to, że decyzja organu podatkowego o rozłożeniu zaległości podatkowej na raty tworzy nowy stan prawnopodatkowy między podatnikiem a organem podatkowym, gdyż ustanawia nowe terminy płatności. W Prawie restrukturyzacyjnym2 nie ma przepisu analogicznego do art. 49 § 1 Ordynacji podatkowej.
Całe wyjaśnienie Ministerstwa Finansów do pobrania poniżej:
Dramat podczas kontroli RIO! Przypisy na nieżyjących, brak aktualizacji wyceny, a kwoty podatku objętego restrukturyzacją wykazywane w zaległościach netto!
Wystawiano decyzje wymiarowe na nieżyjących podatników i w konsekwencji dokonywano na ich kontach przypisów zobowiązań podatkowych, a w związku z brakiem wpłaty dokonywano odpisów zaległości. W roku 2024 dokonano odpisu za 2018 rok na łączną kwotę 1.845,10 zł tytułu przedawnienia (12 kont podatkowych) z tego: w podatku od nieruchomości kwotę 1.575,08 zł, w podatku rolnym kwotę 158,01 zł oraz w podatku leśnym kwotę 112,01 zł.
W opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi w 2024 roku również dokonano przypisu, a następnie odpisu w kwocie 2.091,40 zł z tytułu przedawnienia (9 kont) za rok 2018, wobec dłużników dla których organ podatkowy posiadał wiedzę, że od kilku lat nie żyją.
Powyższe naruszało art. 201 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym organ podatkowy zawiesza postępowanie w razie śmierci strony, jeżeli postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Stosownie do art. 205a § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa organ podatkowy podejmuje postępowanie z urzędu, gdy ustanie przyczyna zawieszenia, w szczególności w razie śmierci strony – po zgłoszeniu się lub po ustaleniu spadkobierców zmarłego albo zarządcy sukcesyjnego w sprawach objętych zarządem sukcesyjnym albo po ustanowieniu, w trybie określonym odrębnymi przepisami, kuratora spadku. Natomiast zgodnie z art. 97 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa spadkobiercy podatnika (z zastrzeżeniami wskazanymi w powyższym przepisie) przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy.
W księgach rachunkowych Urzędu Gminy i Miasta w T. nie dokonywano odpisów aktualizujących należności przypadających gminie. Było to niezgodne art. 4 ust. 1 oraz art. 35b ustawy o rachunkowości. W przepisach wewnętrznych opisujących politykę rachunkowości ustalono, że konto 290 „Odpisy aktualizujące należności” służący do ewidencji odpisów aktualizujących należności wątpliwe”. Z protokołu inwentaryzacji metodą weryfikacji salda Ma konta 290 na dzień 31.12.2024 r. wynika, iż na koncie ewidencjonowano niezapłacone odsetki od: zaległych podatków i opłat, za zajęcie pasa drogowego, za użytkowanie wieczyste, czynsz dzierżawny, czynsz za lokale użytkowe opłaty przekształceniowej, rozgraniczanie nieruchomości, lokale mieszkalne.
Aktualizacji należności nie dokonywano od należności, z których zapłatą dłużnicy zalegali, a według oceny sytuacji majątkowej i finansowej dłużników spłata należności w umownej kwocie nie była prawdopodobna oraz od należności przeterminowanych lub nieprzeterminowanych o znacznym stopniu prawdopodobieństwa nieściągalności. Skutkiem powyższego przypadające należności w bilansie Urzędu Gminy wykazano w wysokości nieuwzględniającej odpisu aktualizującego.
Wartość należności aktualizuje się zgodnie z ustawą o rachunkowości, a odpisy aktualizujące wartość należności są dokonywane nie później niż na dzień bilansowy, stosownie do § 10 ust. 1 i 4 rozporządzenia, które stanowią, że: „wartość należności aktualizuje się zgodnie z ustawą o rachunkowości. Odpisy aktualizujące wartość należności są dokonywane nie później niż na dzień bilansowy.”
W zakresie sporządzania sprawozdań budżetowych stwierdzono naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 11 stycznia 2022 r. w sprawie sprawozdawczości budżetowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 144, ze zm., od 27.03.2024 r. Dz. U. z 2024 r. poz. 454, ze zm.), a mianowicie w sprawozdaniu Rb-27S z wykonania planu dochodów budżetowych samorządowej jednostki budżetowej od początku roku do dnia 31 grudnia 2024 r., w kolumnie 9 „zaległości netto” w poszczególnych podziałkach klasyfikacyjnych, wykazano zaległości objęte postępowaniem restrukturyzacyjnym, a mianowicie w przypadku: 1) podatnika, dla którego prowadzono konto szczegółowe nr N000818 wykazano zaległości w podatku od nieruchomości objęte postępowaniem restrukturyzacyjnym, w kwocie 11.122,76 zł.
Opracowano na podstawie wystąpienia pokontrolnego Regionalnej Izby Obrachunkowej w Poznaniu z dnia 26 sierpnia 2025 r., znak: WK.4022.5.2025.
Syndyk nie płaci zaległości podatkowych i co dalej?
Upadłość podatnika niesie za sobą określone konsekwencje dla organu podatkowego – wierzyciela. Po pierwsze pojawia się syndyk masy upadłości, po drugie gmina musi dokonać zgłoszenia wierzytelności, a po trzecie egzekucja administracyjna jest zablokowana. Co jednak z zaległościami podatkowymi po dniu upadłości i z jakich względów raz syndyk je płaci, a innym razem nie. Zawiłości Prawa upadłościowego jest wiele, a dodatkowo są to jedne z najtrudniejszych przepisów, a trudno też szukać w nich bezpośrednich odniesień do podatków czy zaległości podatkowych. Są to bowiem przepisy uniwersalne.
Z całą pewnością syndyka masy upadłości nie można „wysłać” do egzekucji administracyjnej za zaległości podatkowe powstałe po upadłości, Wierzyciel musi jednak „pilnować” swoich zaległości podatkowych i tam, gdzie można i trzeba podejmować określone działania przewidziane prawem i interwencje u sędziego – komisarza.
Wpływ upadłości na toczące się postępowanie egzekucyjne w administracji oraz nowe postępowania. Jakie działania powinien podjąć wierzyciel?
Czy możliwe jest upomnienie i tytuł wykonawczy? Jakie dokumenty są istotne dla wierzyciela? Jak zgłosić zaległości podatkowe na listę wierzytelności?
Zaległości podatkowe zabezpieczone hipoteką – czy wymagają zgłoszenia?
Zaległości podatkowe zgłoszone na listę wierzytelności i zaległości podatkowe po upadłości. Zakończenie lub umorzenie postępowania upadłościowego firmy.
Co z zaległościami po upadłości osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, a co z zaległościami spółek? Jakie działania może podjąć wierzyciel?
Plan spłaty wierzycieli – upadłość osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą. Umorzenie zaległości podatkowych niezaspokojonych w postępowaniu upadłościowym przez sąd.
