Egzekucja nie zostaje wszczęta, środka egzekucyjnego nie ma i bieg terminu przedawnienia nie zostaje przerwany! WSA wyjaśnia
Skierowanie w toku postępowania egzekucyjnego zajęcia wierzytelności do podmiotu, który nie jest dłużnikiem zobowiązanego albo – w przypadku banku – nie prowadzi jego rachunku bankowego, nie wypełnia przesłanki doręczenia zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego „dłużnikowi zajętej wierzytelności” (art. 26 § 5 pkt 2 w zw. z art. 1a pkt 3 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – Dz.U. z 2025 r., poz. 132, ze zm.).
Takie działanie organu egzekucyjnego nie skutkuje wszczęciem egzekucji administracyjnej ani nie mogłoby zostać uznane za środek egzekucyjny (art. 1a pkt 12 u.p.e.a.), którego zastosowanie podlegałoby ocenie w kontekście przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego (art. 70 § 4 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa – Dz.U. z 2025 r., poz. 111, ze zm.).
RIO w szoku podczas kontroli! Tylko upomnienie i przedawnienie!
W stosunku do podatników w podatku od środków transportowych o numerach kont 221–0071 i 221–0085 działania windykacyjne ograniczono tylko do wystawiania upomnień. Pomimo bezskuteczności wystawionych upomnień nie wystawiano tytułów wykonawczych, co w konsekwencji doprowadziło do przedawnienia należności podatkowych u podatnika o nr konta 221-0085 za 2019 rok na kwotę 1.836,00 zł. Nieprawidłowość narusza art. 6 § 1, art. 15 § 1 i art. 26 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 70 § 1 i 4 ustawy Ordynacja podatkowa.
RIO zaleca: podejmować konsekwentne czynności zmierzające do wszczęcia postępowania egzekucyjnego w stosunku do osób posiadających zaległości z tytułu podatku od środków transportowych, stosownie do art. 6 § 1, art. 15 § 1 i art. 26 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Na kontach podatników, którym w 2024 r. wydano decyzje w sprawie umorzenia zaległości podatkowych, odpisu umorzonych zaległości dokonywano pod inną datą, zamiast pod datą doręczenia decyzji. Nieprawidłowość narusza art. 212 ustawy Ordynacja podatkowa, w związku z § 4 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia z dnia 25 października 2010 r. Ministra Finansów w sprawie zasad rachunkowości oraz planów kont dla organów podatkowych jednostek samorządu terytorialnego
RIO zaleca: na kontach podatników, którym wydano decyzje w sprawie umorzenia zaległości podatkowych, odpisu umorzonych zaległości dokonywać pod datą doręczenia decyzji, stosownie do art. 212 ustawy Ordynacja podatkowa w związku z § 4 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie zasad rachunkowości oraz planów kont dla organów podatkowych jednostek samorządu terytorialnego.
Opracowano na podstawie wystąpienia pokontrolnego RIO Kielce z dnia 31 marca 2026, znak: WK.60.35.2025.
Gmina nie zgłosiła syndykowi zaległości podatkowych! Czy dojdzie do przerwania biegu terminu ich przedawnienia? Czy jednak przedawnią się w trakcie upadłości?
Gminy często nie wiedzą o upadłości swoich podatników, a zwłaszcza upadłości konsumenckich. Powoduje to w wielu przypadkach brak zgłoszenia wierzytelności do syndyka masy upadłości. Gmina formalnie nie bierze udziału w postepowaniu upadłościowym.
Często także kwoty dochodzonych zaległości podatkowych są mniejsze niż koszt zryczałtowanego zgłoszenia wierzytelności po terminie, a zatem gminy rezygnują ze zgłoszenia po terminie.
Czy brak zgłoszenia wierzytelności w postepowaniu upadłościowym powoduje, że do terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie można uwzględnić okoliczności ogłoszenia upadłości podatnika, a zwłaszcza podatnika konsumenta?
Wątpliwości budzi art. 239a Prawa upadłościowego, a mianowicie zgłoszenie wierzytelności przerywa bieg terminu przedawnienia. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się postanowienia o zakończeniu albo umorzeniu postępowania upadłościowego.
Zgodnie z art. 70 § 3 Op bieg terminu przedawnienia przerywa ogłoszenie upadłości. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się postanowienia o zakończeniu lub umorzeniu postępowania upadłościowego.
Ponadto stosowanie do art. 70 § 3a, jeżeli ogłoszenie upadłości, o którym mowa w § 3, nastąpiło przed rozpoczęciem biegu terminu przedawnienia, bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się postanowienia o zakończeniu lub umorzeniu postępowania upadłościowego.
Czy w sprawie zaległości podatkowych pierwszeństwo zastosowania będą miały przepisy Prawa upadłościowego i brak zgłoszenia przyśpieszy przedawnienie, czy przepisy Ordynacji podatkowej, które regulują kwestie związane z upadłością podatnika i jej ogłoszeniem?
Nie masz dowodów na prowadzenie czynności windykacyjnych dla zaległości podatkowych? Według RIO dopuściłeś do przedawnienia!
Najnowsze wystąpienie pokontrolne Regionalnej Izby Obrachunkowej i wniosek krótki i dobitny „zobowiązanie podatkowe przedawniło się, gdzie nie prowadzono czynności windykacyjnych”.
W ww. przypadkach nie przedłożono kontrolującym dokumentacji potwierdzającej podjęcie czynności egzekucyjnych przerywających bieg terminu przedawnienia dla ww. zaległości. Zgodnie z art. 70 ust. 1 ustawy Ordynacja podatkowa, zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Organ podatkowy winien na bieżąco analizować zobowiązania poszczególnych podatników, z uwzględnieniem wszystkich okoliczności powodujących przerwanie lub zawieszenie biegu terminu przedawnienia, określonych w art. 70 ustawy Ordynacja podatkowa, aby nie dopuścić do przedawnienia należności podatkowych. Zgodnie z art. 59 § 1 powołanej ustawy – zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części, między innymi, wskutek przedawnienia (pkt 9).
Zobowiązanie przedawniło się w przypadku: [1] zobowiązanego nr (…)14 – wobec zaległości na kwotę 16,70, zł (XII rata 2014 roku), gdzie nie prowadzono czynności windykacyjnych; wobec zaległości na kwotę 420,00 zł (I – XII raty 2015 roku), gdzie nie prowadzono czynności windykacyjnych; [2] zobowiązanego nr (…)15 – wobec zaległości na kwotę 49,60 zł (XI i XII rata 2015 roku), gdzie nie prowadzono czynności windykacyjnych; [3] zobowiązanego nr (…)16 – wobec zaległości na kwotę 234,00 zł (VII – XII raty 2013 roku), gdzie nie prowadzono czynności windykacyjnych; wobec zaległości na kwotę 468,00 zł (I – XII raty 2014 roku), gdzie nie prowadzono czynności windykacyjnych; wobec zaległości na kwotę 504,00 zł (I – XII raty 2015 roku), gdzie nie prowadzono czynności windykacyjnych.
RIO zaleca: zapewnić systematyczne podejmowanie czynności windykacyjnych w zakresie zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w szczególności w celu niedopuszczenia do przedawnienia należności z tego tytułu, przestrzegając przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2025 r., poz. 132 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 lutego 2024 roku w sprawie postępowania wierzycieli należności pieniężnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 316).
Opracowano na podstawie wystąpienia pokontrolnego RIO w Łodzi z dnia 25.02.2026 r., znak: WK – 602/11/2026.
Wpisać hipotekę czy czekać na zmiany Ordynacji podatkowej? O to jest pytanie roku 2026!
Zastąpienie instytucji nieprzedawniania się zobowiązań podatkowych zabezpieczonych hipoteką lub zastawem skarbowym – instytucją zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego wskutek dokonania wpisu hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego. To planowane zmiany Ministerstwa Finansów w ramach modernizacji Ordynacji podatkowej. Ma to być największa z modernizacji w ostatnich latach, która uporządkuje także problematyczną tematykę zobowiązań podatkowych zabezpieczonych hipoteką przymusową i zastawem skarbowym. Nowelizacja Ordynacji podatkowej w tej sprawie jest aktualnie przedmiotem prac Sejmu,
W okresie od dnia 1 stycznia 1998 r. do dnia 31 grudnia 2002 r. regulacja stanowiąca o nieprzedawnianiu się zobowiązań podatkowych zabezpieczonych hipoteką była zawarta w art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej. Regulacja ta – po uzupełnieniu o zabezpieczenie w postaci zastawu skarbowego – została z dniem 1 stycznia 2003 r. przeniesiona do art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, który w niezmienionym kształcie nadal obowiązuje. Wyrokiem z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12, Trybunał Konstytucyjny stwierdził niekonstytucyjność art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 1998 r. do dnia 31 grudnia 2002 r. W końcowej części uzasadnienia tego wyroku Trybunał zauważył, że obecnym odpowiednikiem zakwestionowanego przepisu jest art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, który budzi podobne wątpliwości i wymaga pilnej interwencji ustawodawcy.
Po wydaniu przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12, w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowało się stanowisko o niekonstytucyjności art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej. Stanowisko to ma charakter ugruntowany. Rozstrzygnięcia organów podatkowych wydawane w oparciu o art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, w razie ich zaskarżenia do sądów administracyjnych, są konsekwentnie uchylane przez sądy, co pociąga za sobą konieczność zwrotu przez organy podatkowe wysokich kosztów postępowania sądowego.
W celu rozwiązania istniejącego problemu Ministerstwo Finansów zaproponowało zastąpienie instytucji nieprzedawniania się zobowiązań podatkowych zabezpieczonych hipoteką lub zastawem skarbowym (uchylenie w art. 70 § 8) – instytucją zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego wskutek dokonania wpisu hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego.
Wpis hipoteki przymusowej i brak spłaty zaległości podatkowych musi skutkować egzekucją z nieruchomości. Zgodnie z projektem hipoteka wydłuży termin przedawnienia tylko o 5 lat! Co z zaległościami za 2020 rok? Czy Regionalne Izby Obrachunkowe będą mogły zarzucić dopuszczenie do przedawnienia w związku z brakiem działań i wykorzystania hipoteki?
Ministerstwo Finansów przewidziało również przepis przejściowy, a mianowicie do zobowiązań podatkowych zabezpieczonych hipoteką przymusową lub zastawem skarbowym przed dniem wejścia w życie niniejszego przepisu, w odniesieniu do których przed tym dniem nie upłynął termin przedawnienia, stosuje się przepis art. 70 § 7a ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg terminu przedawnienia tych zobowiązań ulega zawieszeniu z dniem wejścia w życie niniejszego przepisu.
