RIO zaleca gminie podczas kontroli zaległości dochodzić od spadkobierców, odpisywać przedawnione podatki i konsekwentnie podejmować czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych!
RIO stwierdza podczas kontroli przypadek niepodejmowania działań mających na celu ustalenie następców prawnych właściciela nieruchomości zobowiązanych do wnoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
RIO zaleca w przypadku ustalenia, że właściciel nieruchomości nie żyje, nieuregulowane zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dochodzić od spadkobierców, po wydaniu i doręczeniu im decyzji o zakresie odpowiedzialności poszczególnych spadkobierców, stosownie do przepisów art. 100 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 6q ust. 1 z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2025 r. poz. 733).
RIO stwierdzapodczas kontroli przypadki niewystawiania lub niesystematycznego wystawiania upomnień i tytułów wykonawczych podatnikom posiadającym zaległości podatkowe.
RIO zaleca podejmować konsekwentne czynności zmierzające do wszczęcia postępowania egzekucyjnego w stosunku do osób posiadających zaległości podatkowe, wystawiając, po bezskutecznym upływie wyznaczonego w upomnieniu terminu płatności, tytuły wykonawcze, w związku z przepisami art. 6 § 1 i i art. 26 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2026 r. poz. 268).
RIO stwierdza podczas kontroli wykazanie na koncie podatnika przedawnionych zaległości z tytułu podatku rolnego. RIO zaleca odpisywać z kont podatników zaległości podatkowe, które uległy przedawnieniu, w związku z przepisami art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej i art. 24 ust. 2 ustawy o rachunkowości.
RIO w szoku podczas kontroli podatków w gminie! Decyzje wymiarowe są, a informacji podatkowych nie odnaleziono w archiwum! Przypisy podatków pod datą sporządzenia decyzji, a upomnienia i tytuły wykonawcze ze znacznym opóźnieniem!
Kontrola podejmowanych przez organ podatkowy działań zmierzających do wyegzekwowania od dłużników zaległych kwot z tytułu podatków oraz opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za 2024 rok wykazała, w badanej próbie, że: 1) wystąpiły przypadki podejmowania czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych poprzez wysyłanie upomnień, wystawienie tytułów wykonawczych i przekazanie ich do realizacji ze znacznym opóźnieniem, a mianowicie: a) w przypadku podatnika podatku rolnego i od nieruchomości, dla którego prowadzono konto szczegółowe nr 00001930 tytuły wykonawcze na zaległości za lata 2021-2024 wystawiono dopiero w roku 2025, b) w przypadku 5 na 6 kontrolowanych płatników opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, pomimo wcześniej wysyłanych upomnień, tytuły wykonawcze na zaległości od roku 2020 do 2024 roku wystawiono ze znacznym opóźnieniem tj. w latach 2024 i 2025. Powyższe działanie stanowiło naruszenie: – art. 42 ust. 5 w związku z art. 9 pkt 2 ustawy o finansach publicznych, – art. 6 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505, ze zm.) w związku z § 3 pkt 1 lit. a oraz § 5 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 lutego 2024 r. w sprawie postępowania wierzycieli należności pieniężnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 316) oraz § 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 października 2010 r. w sprawie zasad rachunkowości oraz planów kont dla organów podatkowych jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2010 r. nr 208, poz. 1375);
We wszystkich kontrolowanych sprawach w zakresie podatników podatku od nieruchomości, rolnego i leśnego (osoby fizyczne), organ podatkowy nie posiadał w aktach sprawy informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych, informacji o gruntach i lasach złożonych przez tych podatników, które stosownie do treści art. 21 § 5 ustawy Ordynacja podatkowa w związku z art. 6a ust. 5 ustawy o podatku rolnym i art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych stanowiły podstawę wymiaru podatku ustalanego decyzjami organu podatkowego w 2024 roku. Stanowiło to naruszenie art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz. U. z 2020 r. poz. 164, ze zm.), nakładającego na organy jednostek samorządu terytorialnego obowiązek zapewnienia odpowiedniej ewidencji, przechowywania oraz ochrony przed uszkodzeniem, zniszczeniem bądź utratą dokumentacji nadsyłanej i składanej do nich w sposób odzwierciedlający przebieg załatwiania i rozstrzygania spraw zgodnie z § 37 i § 39 ust. 1 pkt 3 Instrukcji kancelaryjnej stanowiącej załącznik nr 1 do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2011 r. w sprawie instrukcji kancelaryjnej, jednolitych rzeczowych wykazów akt oraz instrukcji w sprawie organizacji i zakresu działania archiwów zakładowych (Dz. U. Nr 14, poz. 67, ze zm.): a) zezwalającego na przekazanie dokumentacji sprawy do archiwum zakładowego dopiero po zakończeniu tej sprawy, b) nakazujący przechowywanie dokumentacji spraw zakończonych dwa lata, licząc od pierwszego stycznia roku następującego po roku, w którym sprawa została zakończona, przed przekazaniem do archiwum zakładowego. Podinspektor Referatu Finansowego złożyła wyjaśnienie następującej treści: (…) Informacje podatkowe w zakresie podatku od nieruchomości oraz rolnego złożone w latach wcześniejszych przez podatnika nie zostały odnalezione w archiwum, prawdopodobnie z uwagi na upłynięcie dziesięcioletniego okresu przechowywania dokumentów zgodny z instrukcją kancelaryjną”;
Przypisów należności z tytułu podatków: rolnego, od nieruchomości i leśnego oraz łącznego zobowiązania pieniężnego na kontach osób fizycznych dokonywano pod inną datą niż faktyczna data doręczenia decyzji wymiarowej na rok 2024. Ustalono, że przypisu należności podatkowych za 2024 rok dokonano pod datą 17 stycznia 2024 r., to jest datą sporządzenia decyzji. Powyższe naruszało: a) art. 21 §1 pkt 2 w związku z art. 5 ustawy Ordynacja podatkowa, z których wynika, że zobowiązanie podatnika do zapłacenia na rzecz gminy podatku w wysokości, w terminie oraz w miejscu określonych w ustawach podatkowych, powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania, b) art. 212 ustawy Ordynacja podatkowa, z którego wynika, że organ podatkowy, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia, c) § 3 pkt 1 w związku z § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 października 2010 r. w sprawie zasad rachunkowości oraz planów kont dla organów podatkowych jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 208, poz. 1375), z których wynika obowiązek komórki organizacyjnej w urzędzie jednostki samorządu terytorialnego zajmującej się rachunkowością podatków prowadzenia w księgach rachunkowych urzędu prawidłowej ewidencji zobowiązań podatkowych stanowiących obciążenie konta podatnika (przypisów) udokumentowanych decyzjami.
RIO kontroluje gminę i poucza o obowiązku terminowych upomnień i tytułów wykonawczych!
W badanej próbie podatników mających zaległości z tytułu podatków lokalnych organ podatkowy nie podejmował terminowo czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych (upomnień i tytułów wykonawczych). Gmina jako wierzyciel należności z tytułu nieuiszczonych podatków powinna, stosownie do art. 6 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, podjąć wobec podatników czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych, w szczególności przesłać takim podatnikom upomnienie, o którym mowa w art. 15 ustawy.
Gmina była zobowiązana do przesłania upomnienia, co do zasady, niezwłocznie lub przed upływem 21 dni od pierwszych działań informacyjnych, stosownie do § 3 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 18 listopada 2020 r. w sprawie postępowania wierzycieli należności pieniężnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 2083), a następnie § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 lutego 2024 r. w sprawie postępowania wierzycieli należności pieniężnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 316).
Gmina mogła, na podstawie art. 26 § 1 w związku z art. 15 § 1 ustawy, doprowadzić do wszczęcia egzekucji po upływie co najmniej 7 dni od dnia doręczenia upomnienia. Terminowe podejmowanie czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, takich jak przesłanie upomnienia, wystawienie tytułu wykonawczego należy, na podstawie § 3 pkt 3 w związku z § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 października 2010 r. w sprawie zasad rachunkowości oraz planów kont dla organów podatkowych jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2010 r. Nr 208, poz. 1375), do zadań komórki organizacyjnej urzędu prowadzącej rachunkowość podatków,
Opracowano na podstawie wystąpienia pokontrolnego RIO Poznań z dnia 24 marca 2026 r., znak: WK.4022.46.2025.
Dramat podczas kontroli RIO! 3.803.406,60 zł różnicy w należnościach między ewidencją podatkową, a syntetyką, skutki ulg i zwolnień zaniżone o 61.482,04 zł, prolongacyjna wrzucona do skutków, a deklarację podatnika z kwietnia organ zaksięgował sobie w grudniu!
Na koniec 2024 r. wystąpiła niezgodność pomiędzy saldami kont ksiąg szczegółowych ksiąg pomocniczych w ewidencji podatkowej a saldami kont analitycznych prowadzonych do konta księgi głównej 221 „Należności z tytułu dochodów budżetowych”. Różnica po stronie należności wyniosła 3.803.406,60 zł, a po stronie zobowiązań ― 411.598,65 zł. Powyższe świadczy o nieprzestrzeganiu art. 16 ust. 1 u.r., stosownie do którego konta ksiąg pomocniczych zawierają zapisy będące uszczegółowieniem i uzupełnieniem zapisów kont księgi głównej, a prowadzi się je w ujęciu systematycznym jako wyodrębniony system ksiąg, kartotek (zbiorów kont), komputerowych zbiorów danych, uzgodniony z saldami i zapisami na kontach księgi głównej.
W sprawozdaniach Rb-27S z wykonania planu dochodów budżetowych jednostki samorządu terytorialnego oraz Rb-PDP z wykonania dochodów podatkowych za okres od początku roku do 31 grudnia 2024 r.: − skutki udzielonych ulg i zwolnień (bez ulg i zwolnień ustawowych) zostały zaniżone w podatku od nieruchomości o kwotę 61.482,04 zł, − skutki decyzji wydanych przez organ podatkowy na podstawie ustawy Ordynacja podatkowa, obliczone za okres sprawozdawczy w zakresie umorzenia zaniżono w podatku od nieruchomości o kwotę 259 zł, w podatku rolnym o kwotę 110 zł. Powyższe naruszało przepisy § 3 ust. 1 pkt 9 i pkt 10 lit. a oraz § 7 ust. 3 załącznika nr 37 do powołanego rozporządzenia w sprawie sprawozdawczości budżetowej. W trakcie kontroli dokonano korekt sprawozdań. W kolumnie 13 „umorzenie zaległości podatkowych” sprawozdania Rb-27S za okres od początku roku do 31 grudnia 2024 r., w rozdziale 75616 w § 0910 „Wpływy z odsetek od nieterminowych wpłat z tytułu podatków i opłat” wykazano kwotę 230 zł. Tymczasem wynikająca z wydanych przez Organ podatkowy w 2024 r. 2 decyzji kwota umorzonych odsetek wyniosła łącznie 8.848 zł (różnica 8.618 zł). Było to niezgodne z § 3 ust. 1 pkt 10 lit. a załącznika nr 37 do ww. rozporządzenia.
Należności z tytułu opłaty prolongacyjnej, wynikające z wydanych przez organ podatkowy decyzji o rozłożeniu na raty zaległości podatkowych, zostały wykazane w kolumnie 14 sprawozdania Rb-27S za okres od początku roku do 31 grudnia 2024 r. jako skutki decyzji wydanych przez organ podatkowy na podstawie ustawy Ordynacja podatkowa, w zakresie rozłożenia na raty, w rozdziale 75615 i 75616 w § 0880 „Wpływy z opłaty prolongacyjnej” odpowiednio w kwocie 809 zł i 1.854 zł (łącznie 2.663 zł). Było to niezgodne z postanowieniami § 3 ust. 1 pkt 10 lit. b załącznika nr 37 powołanego rozporządzenia w sprawie sprawozdawczości budżetowej.
Pomimo złożenia przez podatnika nr D000090 (osoba prawna) w dniu 24 kwietnia 2023 r. deklaracji na podatek od środków transportowych na 2023 r., organ podatkowy skorygował deklarację na podstawie art. 274 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa i dokonał przypisu podatku od środków transportowych w kwocie 13.296 zł dopiero w grudniu 2023 r., czym naruszył art. 20 ust. 1 u.r. Organ podatkowy nie doręczył podatnikowi uwierzytelnionej kopii skorygowanej deklaracji wraz z informacją o związanej z korektą deklaracji zmianie wysokości zobowiązania podatkowego, czym naruszył art. 274 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.).
Opracowano na podstawie wystąpienia pokontrolnego Regionalnej Izby Obrachunkowej we Wrocławiu z dnia 15 kwietnia 2026 r., znak: WK.WR.40.47.2025.426.
RIO kontroluje podatki lokalne i śmieciową! Zarzuca brak hipoteki przymusowej, opieszałość w upomnieniach od 8 do 20 miesięcy po terminie płatności, a w tytułach 11 do 24 miesięcy od doręczenia upomnienia, powielanie zaległości w upomnieniach!
Mamy dla Was najnowsze wystąpienie pokontrolne RIO i nieprawidłowości w dochodzeniu podatków lokalnych i opłaty śmieciowej. To teraz kontroluje RIO. Kontrola podejmowanych przez organ podatkowy działań zmierzających do wyegzekwowania od dłużników zaległości z tytułu podatków i opłaty zagospodarowanie odpadami komunalnymi wykazała, że: 1) wobec 2 dłużników konto nr 100007 i konto nr 100031 upomnienia na zaległości za lata 2022-2023 z podatku od środków transportowych od osób fizycznych (przekraczające dziesięciokrotność kosztów upomnienia), przy braku działań informacyjnych, wysłano po upływie około od 8 do 20 miesięcy od terminu płatności,
2) wobec dłużnika osoby prawnej: – nie wystawiono upomnień na zaległości z podatku od nieruchomości za miesiące od stycznia do czerwca 2024 r. w kwocie 30.449,00 zł (które 24.07.2024r. umorzono na wniosek podatnika); – na zaległości za miesiące od października do grudnia 2024r. w kwocie 18.075,00 zł, o których informowano podatnika telefonicznie, upomnienie wystawiono od 5 do 7 miesięcy po upływie terminu płatności raty, co skutkowało brakiem możliwości zabezpieczenia zaległości tytułem wykonawczym, gdyż od 15.08.2025r. zadłużenie ww. podatnika zostało objęte postępowaniem układowym,
– na zaległości z podatku od środków transportowych z tytułu I raty 2024r. w kwocie 10.617,00 zł, o których informowano podatnika telefonicznie, upomnienie wystawiono po upływie 6 miesięcy od terminu płatności raty
3) tytuły wykonawcze za lata 2021-2023 przekazano do urzędu skarbowego po upływie od 11 do 24 miesięcy od daty odbioru upomnienia przez dłużników, 4) organ podatkowy nie prowadził rejestru działań informacyjnych podejmowanych wobec dłużników w celu wyegzekwowania zaległości z podatków, czym naruszono przepisy art. 6 § 1 b ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z § 2 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 listopada 2020 r. w sprawie postępowania wierzycieli należności pieniężnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 2083) oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 lutego 2024 r. w sprawie postępowania wierzycieli należności pieniężnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 316). Od 26.09.2025 r. organ podatkowy podejmuje działania informacyjne wobec dłużników w formie SMS oraz prowadzi rejestr tych działań,
5) w upomnieniach wystawionych na zaległości za IV ratę 2024 r. wskazywano całość zaległości za 2024 r. jaka występowała w ewidencji kont dłużników, tj. powielano zaległości, na które organ już wcześniej wystawił upomnienia; 6) nie wystawiono tytułów wykonawczych na zaległości za rok 2018 i 2019 na kwotę 562,50 zł (konto szczegółowe nr 300222). Ponadto tytuł wykonawczy na zaległość za 2017 rok został wystawiony w dniu 15.11.2023 r., w związku z czym nie zastosowano skutecznego środka egzekucyjnego przerywającego bieg przedawnienia. Łącznie przedawnieniu uległy zaległości w kwocie 892,41 zł. 7) zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie zostały zabezpieczone wpisem na hipotekę.
Opracowano na podstawie wystąpienia pokontrolnego Regionalnej Izby Obrachunkowej w Poznaniu z dnia 13 marca 2026 r., znak: WK.4022.45.2025.
