Dramat podczas kontroli! RIO, aż podkreśliło w wystąpieniu pokontrolnym stwierdzone teraz i przy wcześniejszej kontroli błędy! Gmina nie zastosowała się do zaleceń, a w księgowości podatkowej fikcja na 275.131,11 zł!
W zakresie windykacji zaległości w łącznym zobowiązaniu pieniężnym (w badanej próbie kontrolnej, szczegółowo opisanej w protokole kontroli), stwierdzono na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych, że czynności windykacyjne w kontrolowanym okresie 2023-2024 były prowadzone bieżąco. Natomiast na skutek zaniechań w latach wcześniejszych – na które inspektorzy RIO wskazywali również w protokole poprzedniej kontroli – wystąpiły przypadki przedawnienia zaległości podatkowych, które w dalszym ciągu widnieją na kartach księgowych poszczególnych podatników:
-podatnik o numerze identyfikacyjnym (…)5 – zaległości z 2018 roku na kwotę 18.686 zł, przedawniły się w dniu 1 stycznia 2024 roku; -podatnik o numerze identyfikacyjnym (…)6 – zaległości z okresu od X raty 2015 roku do VII raty 2018 roku na łączną kwotę 97.963,01 zł, przedawniły się – zaległości z 2018 roku w dniu 1 stycznia 2024 roku; -podatnik o numerze identyfikacyjnym (…)7 – zaległości od I raty 2008 roku do IV raty 2019 roku na kwotę 74.570,20 zł – w dniu 1 stycznia 2025 roku przedawniły się zaległości z 2019 roku; -podatnik o numerze identyfikacyjnym (…)8 – zaległości z okresu od 2004 do 2009 roku na kwotę 38.453,00 zł są przedawnione i powinny być odpisane, natomiast zobowiązania podatkowe od III raty 2015 roku do IV raty 2018 roku na kwotę 27.593,00 zł należy przeanalizować z uwzględnieniem wszystkich okoliczności powodujących przerwanie lub zawieszenie biegu terminu przedawnienia; -podatnik o numerze identyfikacyjnym (…)9 – kwota zaległości 17.865,90 zł – za okres od II/2005 do IV/2009 i IV rata 2013 roku – uległa przedawnieniu.
Przepis art. 70 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, stanowi że zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Organ podatkowy winien analizować zobowiązania podatkowe poszczególnych podatników, z uwzględnieniem wszystkich okoliczności powodujących przerwanie lub zawieszenie biegu terminu przedawnienia, określonych w art. 70 ustawy Ordynacja podatkowa. Zgodnie z art. 59 § 1 powołanej ustawy – zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części między innymi wskutek przedawnienia (pkt 9).
RIO zaleca! Dokonać analizy zaległości podatkowych, figurujących na kontach poszczególnych podatników wymienionych w pierwszej części wystąpienia, z uwzględnieniem wszystkich okoliczności powodujących przerwanie lub zawieszenie biegu terminu przedawnienia, określonych w art. 70 ustawy Ordynacja podatkowa, pod kątem ich przedawnienia i w konsekwencji odpisania z ewidencji księgowej.
RIO kontroluje, a tutaj „0”! Skutki zaniżone na 151.862,31 zł! Gmina „podarowała” podatnikowi odsetki, a RIO to skontrolowała!
Jednostka nie dokonywała odpisu aktualizującego wartość należności – saldo konta 290 wynosiło 0 zł. Obowiązek analizy realności przypisanych należności i ewentualnego stosowania odpisów aktualizacyjnych należności wynika z art. 35b ustawy o rachunkowości, zgodnie z którym – wartość należności aktualizuje się uwzględniając stopień prawdopodobieństwa ich zapłaty poprzez dokonanie odpisu aktualizującego. (..).
Stosownie natomiast do § 10 ust.4 rozporządzeniem Ministra Rozwoju i Finansów w sprawie rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego, jednostek budżetowych, samorządowych zakładów budżetowych, państwowych funduszy celowych oraz państwowych jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej – odpisy aktualizujące wartość należności są dokonywane nie później niż na dzień bilansowy.
W odniesieniu do sprawozdania budżetowego Rb-PDP – z wykonania dochodów podatkowych, sporządzonego za okres od początku roku do dnia 31 grudnia 2024 roku, stwierdzono że zaniżono wykazaną w sprawozdaniu kwotę skutków finansowych obniżenia górnych stawek podatkowych w podatku od środków transportowych o 151.862,31 zł, co stanowiło naruszenie § 3 ust. 1 pkt 8 oraz § 7 ust. 3 Instrukcji sporządzania sprawozdań budżetowych w zakresie budżetów jednostek samorządu terytorialnego, stanowiącej załącznik nr 37 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 stycznia 2022 roku w sprawie sprawozdawczości budżetowej.
Sprawozdanie budżetowe Rb-PDP jest sprawozdaniem rocznym w związku z powyższym kwota obniżenia górnych stawek podatkowych powinna uwzględniać wszystkie podlegające opodatkowaniu w danym roku budżetowym pojazdy. Wykazane w sprowadzaniu wartości w kolumnie „skutki obniżenia górnych stawek podatku” faktycznie stanowiły ustaloną w programie księgowo – podatkowym „Auta” wartość podatku z tytułu II raty za 2024 rok.
Podatnik nieterminowo uregulował należności wynikające z ww. decyzji (decyzja o rozłożeniu na raty), tj. kwotę 10.000,00 zł tytułem I raty zapłacił 30 dni po wyznaczonym terminie, kwotę 40.000,00 zł tytułem IV raty zapłacił 24 dni po wyznaczonym terminie, natomiast kwotę 31.790,32 zł organ podatkowy wyegzekwował w wyniku działań komornika. Organ podatkowy zaniechał naliczenia i pobrania należnych odsetek od nieterminowej wpłaty zaległości podatkowej.
Zgodnie art. 49 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa – jeżeli w terminie określonym w decyzji podatnik nie dokonał zapłaty odroczonego podatku lub zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub nie zapłacił którejkolwiek z rat, na jakie został rozłożony podatek lub zaległość podatkowa wraz z odsetkami za zwłokę, terminem płatności podatku lub zaległości podatkowej objętej odroczeniem lub ratą staje się odpowiednio termin określony w art. 47 § 1-3 ustawy (czyli pierwotny termin płatności).
Opracowano na podstawie wystąpienia pokontrolnego RIO Łódź z dnia 22.10.2025 r., znak: WK – 602/60/2025.
Dodatkowe kontrole problemowe RIO w podatkach lokalnych! Błędy w rozliczeniach wpłat podatków i nadpłat! Gmina nie zna kolejności zarachowywania wpłaty z art. 62 § 1 Op! RIO nakazuje wprowadzić instrukcję podatkową! Całe wystąpienie do do pobrania dla wszystkich
RIO nie zwalnia tempa. Kontroli poddano dochody z tytułu podatków i opłat lokalnych, dla których organem podatkowym pierwszej instancji, w myśl art. 13 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm., dalej jako Op.), jest Pan Burmistrz. Kontrola prowadzona była w szczególności pod kątem prawidłowości i powszechności poboru dochodów, windykacji zaległości podatkowych oraz rachunkowości podatkowej, w tym rzetelności sporządzania sprawozdań budżetowych. Analiza przedłożonych akt osobowych pozwoliła stwierdzić, że Pan Burmistrz i pięcioro pracowników urzędu nie złożyło przyrzeczeń o zachowaniu tajemnicy skarbowej, co jest naruszeniem przepisu art. 294 § 1 pkt 2 i § 2 Ordynacji podatkowej.
Badanie w zakresie prawidłowości prowadzenia ewidencji księgowej przeprowadzone na kontach podatkowych wytypowanych do kontroli wykazało: a) wadliwie przeprowadzoną procedurę wyksięgowania nadpłaty w przypadku podatnika o nr konta 1560030 (..) b) niestosowanie procedury zawartej w art. 76 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez zarachowanie powstałych nadpłat na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych, bez wniosków podatników. Nieprawidłowość stwierdzono w obrębie podatku od nieruchomości od osób prawnych oraz w obrębie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (..)
c) naruszenie art. 62 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez niestosowanie zasad dotyczących kolejności zarachowywania wpłaty (..) d) naruszenie art. 53 § 1 w związku z art. 55 § 2 Ordynacji podatkowej poprzez nierealizowanie obowiązku w zakresie proporcjonalnego zaliczenia wpłaty na zaległość i odsetki za zwłokę (..).
W toku kontroli ustalono, że kontrolowana jednostka nie opracowała własnych uregulowań wewnętrznych w zakresie ewidencji i poboru podatków i opłat lokalnych. Dla funkcjonowania adekwatnej, skutecznej i efektywnej kontroli zarządczej, której zapewnienie należy do obowiązków Burmistrza, konieczne jest stworzenie szczegółowej instrukcji ewidencji podatków i opłat, uwzględniającej specyfikę jednostki. Pracownicy powinni zapoznać się z tą instrukcją, aby zrozumieć jej zasady i procedury, a ponadto instrukcja powinna być aktualizowana w miarę zachodzących zmian w przepisach podatkowych.
Stwierdzone w trakcie kontroli nieprawidłowości i uchybienia były w głównej mierze wynikiem nieprzestrzegania przepisów prawnych dotyczących gospodarki finansowej i rachunkowości gminy w zakresie obowiązków spoczywających na Panu Burmistrzu jako organie podatkowym w myśl art. 13 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, a także nieprawidłowego funkcjonowania kontroli zarządczej. Całe wystąpienie pokontrolne do pobrania:
452.730,00 zł zaniżonego podatku od nieruchomości, a 53.362,00 zł i 84.090,00 zł utracono bezpowrotnie! Powód? Błędy na kartotekach i .. przeoczenie pracownika! Księgowość nierzetelna? RIO wydaje 89 zaleceń pokontrolnych!
To jest kolejny szok podczas kontroli podatków lokalnych i opłaty śmieciowej. W wystąpieniu pokontrolnym 89 zaleceń dla małej gminy, w tym wiele z podpunktami. Utrata tak dużych dochodów szokuje. Podatnikowi o numerze konta 221-062/1292 decyzjami wymiarowymi ustalono podatek od nieruchomości na lata 2019-2023. W decyzjach zastosowano m.in. stawki dla pozostałych gruntów o powierzchni 22.498 m² oraz dla pozostałych budynków o powierzchni użytkowej 3.312 m², które podatnik w informacji w sprawie podatku od nieruchomości, rolnego i leśnego złożonej w dniu 21.09.018 r. wykazał według stawek przewidzianych dla gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Obowiązek podatkowy powstał od maja 2018 r. Przyczyną nieprawidłowości było błędne wprowadzenie danych na kartotekę podatnika. Pomimo ujawnienia nieprawidłowości już pod koniec 2023 r., to na dzień 7.08.2024 r., tj. rozpoczęcia kontroli RIO nie dokonano wymiaru podatku na podstawie przyjętej od podatnika ww. informacji. Przedmiotowe zaniechanie skutkowało przedawnieniem prawa do wydania decyzji podatkowej za okres maj-grudzień 2018 r., stosownie do art. 68 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa. Kwota utraconego podatku za 2018 r. wynosi co najmniej 53.362,00 zł. Zaniżenie podatku za lata 2019-2023 wynosi 452.730,00 zł. (..)
Z bieżących informacji uzyskanych od Gminy wynika, że wymiar podatku na podstawie przyjętej od podatnika ww. informacji nie nastąpił również do dnia 31.12.2024 r., co spowodowało przedawnienie prawa do wydania decyzji podatkowej za 2019 r., stosownie do art. 68 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa. Należy zaznaczyć, że Burmistrz w trakcie kontroli, tj. już dnia 23.10.2024 r. zobowiązał pracownika do wezwania podatnika. Z informacji uzyskanych od Gminy wynika, że do końca 2024 r. nie wezwano podatnika. Burmistrz wyjaśniła, że była przekonana o załatwieniu sprawy oraz przygotowano pismo do SKO z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji podatkowych. Kwota utraconego podatku za 2019 r. wynosi co najmniej 84.090,00 zł. Nadto stwierdzono, że zaniechano ustalenia podatku na 2024 r. na kwotę co najmniej 117.034,00 zł. Decyzja nie została wydana ze względu na przeoczenie, co wynika z wyjaśnienia pracownika.
Błędy i zalecenia w zakresie księgowości.1. Na kontach ksiąg pomocniczych dokonywać zapisów będących uszczegółowieniem i uzupełnieniem zapisów kont księgi głównej, zapewniając zgodność sald i zapisów kont ksiąg pomocniczych z saldami i zapisami kont księgi głównej, stosownie do art. 16 ust. 1 ustawy o rachunkowości.
2. Do ksiąg rachunkowych okresu sprawozdawczego wprowadzić, w postaci zapisu, każde zdarzenie, które nastąpiło w tym okresie sprawozdawczym, stosownie do art. 20 ust. 1 ustawy o rachunkowości. Zapewnić właściwy obieg dowodów księgowych, tak aby dowody zmian w stanie środków trwałych oraz inne dokumenty, z których wynikają zobowiązania i należności jednostki były przekazywane do Referatu Finansów w terminie umożliwiającym ujęcie zdarzeń w prawidłowym okresie sprawozdawczym.
3. Do ksiąg rachunkowych danego okresu sprawozdawczego wprowadzić kompletnie i poprawnie zakwalifikowane do zaksięgowania w danym miesiącu dowody księgowe, w sposób zapewniający ciągłość zapisów oraz bezbłędność działania stosowanych procedur obliczeniowych, stosownie do art. 24 ust. 3 ustawy o rachunkowości, w związku z art. 20 ust. 2 ww. ustawy.
Opracowano na podstawie wystąpienia pokontrolnego RIO Kielce z dnia 14.02.2025 r., znak: WK.60.25.2024.
Dramat podczas kontroli RIO! 289.667,84 zł podatków w upadłości wykazano w zaległościach netto! Salda podatków się nie zgadzają, a podatki płacone kartą zaewidencjonowano na koncie 141 bez przeksięgowania na 130!
Kontrola sprawozdań budżetowych oraz sprawozdań w zakresie operacji finansowych za rok 2024, wykazała, że: 1) w sprawozdaniu jednostkowym Rb-27S z wykonania planu dochodów budżetowych– okres sprawozdawczy od początku roku do dnia 31 grudnia roku 2024 Gmina B.. w kolumnie 9 „Zaległości netto” w klasyfikacji budżetowej: a) rozdział 756, rozdział 75616 § 0310 wykazano kwotę 225.409,50 zł, b) rozdział 756, rozdział 75616 § 0320 wykazano kwotę 17.025,00 zł, c) rozdział 756, rozdział 75616 § 0340 wykazano kwotę 10.123,34 zł, d) rozdział 756, rozdział 75615 § 0310 wykazano kwotę 36.142,00 zł e) rozdział 900, rozdział 90002 § 0490 wykazano kwotę 968,00 zł.
Łącznie wykazano kwotę 289.667,84 zł stanowiącą zaległości w podatkach od osób prawnych i osób fizycznych będących w upadłości. Powyższe było niezgodne z § 3 ust. 1 pkt 6 Instrukcji sporządzania sprawozdań budżetowych w zakresie budżetów jednostek samorządu terytorialnego stanowiącej załącznik nr 37 do rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 11 stycznia 2022 r. w sprawie sprawozdawczości budżetowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 144, ze zm., od 27.03.2024 r. Dz. U. z 2024 r. poz. 454, ze zm.), zakazującym wykazywania w kolumnie „zaległości netto” „kwot objętych wstrzymaniem wykonania decyzji na mocy postanowienia organu podatkowego, sądu administracyjnego lub odrębnych przepisów oraz zaległości objętych postępowaniem ugodowym, układowym lub restrukturyzacyjnym”, w związku z art. 146 ust. 3 ustawy Prawo upadłościowe stanowi, że: „Po dniu ogłoszenia upadłości niedopuszczalne jest skierowanie egzekucji do majątku wchodzącego w skład masy upadłości […]” i art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 1520, ze zm.), zgodnie z którym: „postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku wchodzącego w skład masy upadłości, wszczęte przed dniem ogłoszenia upadłości, ulega zawieszeniu z mocy prawa z dniem ogłoszenia upadłości. Postępowanie to umarza się z mocy prawa po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości. […]”,
Salda 11 kont analitycznych prowadzonych w ewidencji księgowej Urzędu według klasyfikacji budżetowej do konta 221 „Należności z tytułu dochodów budżetowych” były niezgodne na dzień 31 grudnia 2024 r. z ewidencją szczegółową do tych kont prowadzoną w księgowości podatkowej Urzędu. Stwierdzona rozbieżność wynika z uzgadniania sald według klasyfikacji budżetowej dopiero na dzień 1 stycznia 2025 r. Ponadto nie ujmowano wszystkich dochodów budżetowych na koncie 221 w trakcie roku budżetowego z klasyfikacją budżetową. Dopiero w bilansie otwarcia roku 2025 ujęto wszystkie dochody z klasyfikacją. Stanowiło to naruszenie: a) zasad funkcjonowania konta 221 „Należności z tytułu dochodów budżetowych” opisanych w Planie kont dla jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych będącym załącznikiem nr 3 do rozporządzenia: „[…] Na koncie 221 ujmuje się również należności z tytułu podatków pobieranych przez właściwe organy. Zapisy z tego tytułu mogą być dokonywane na koniec okresów sprawozdawczych na podstawie sprawozdań z ewidencji podatkowej (zaległości i nadpłaty). Ewidencja szczegółowa do konta 221 powinna być prowadzona według dłużników i podziałek klasyfikacji budżetowej oraz budżetów, których należności dotyczą. […]”, b) art. 16 ust. 1 ustawy o rachunkowości ustanawiającego uszczegóławiający charakter kont ksiąg pomocniczych względem kont księgi głównej. Ponadto skutkowało to brakiem zgodności pomiędzy danymi wykazywanymi w sprawozdaniu Rb-27S z wykonania planu dochodów budżetowych według klasyfikacji budżetowej a ewidencją księgową konta 221 prowadzoną według klasyfikacji budżetowej. W jednostkowym sprawozdaniu Rb-27S Urzędu Gminy .. z wykonania planu dochodów budżetowych za okres od początku roku do dnia 31 grudnia 2024 r. podstawą do wykazania należności i nadpłat były dane wynikające z ewidencji szczegółowej do konta 221 „Należności z tytułu dochodów budżetowych” prowadzonej w księgowości podatkowej.
Wpływy z tytułu dochodów budżetowych przyjmowanych za pomocą terminala płatniczego przez cały rok budżetowy ewidencjonowano z dniem obciążenia nimi karty płatniczej podatnika na koncie 141 „Środki pieniężne w drodze” w księgach rachunkowych Urzędu z zastosowaniem klasyfikacji budżetowej. Konto 141 ma charakter techniczny i służy wyłącznie do czasowego ujęcia środków pieniężnych przekazanych lub pobranych, lecz jeszcze niezaewidencjonowanych na koncie 130 „Rachunek bieżący jednostki”. Po uzyskaniu potwierdzenia wpływu środków na rachunek bankowy, w księgach Urzędu przeksięgowuje się te kwoty z konta 141 na konto 130. Na koncie 130 stosuje się klasyfikację budżetową – ujęcie według działów, rozdziałów i paragrafów (czyli tzw. „klasyfikacyjne konta analityczne”). (..)
Jednakże po wpływie tych środków na rachunek bankowy nie były one ujmowane na koncie 130 „Rachunek bieżący jednostki” z zastosowaniem klasyfikacji budżetowej, tj. bez przyporządkowania do odpowiednich działów, rozdziałów i paragrafów dochodów budżetowych. Ujmowanie wpływów na koncie 141 z zastosowaniem klasyfikacji budżetowej ma uzasadnienie do dochodów budżetowych przyjętych za pomocą terminala płatniczego, które nie wpłynęły na rachunek bieżący jednostki przed końcem roku budżetowego. Stanowiło to naruszenie: a) art. 39 ust. 1 w związku z ust. 4 pkt 1 ustawy o finansach publicznych, z których wynika obowiązek klasyfikowania dochodów publicznych według działów i rozdziałów oraz paragrafów zgodnie z szczegółową klasyfikacją dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów określoną przez Ministra Finansów, b) art. 4 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o rachunkowości, z których wynika obowiązek stosowania przyjętych przez jednostkę zasad (polityki) rachunkowości, w tym dotyczących sposobu prowadzenia ksiąg rachunkowych w zakresie kont księgi głównej.
Opracowano na podstawie wystąpienia pokontrolnego RIO Poznań z dnia 17.09.2025 r., znak: WK.4022.15.2025.
