Sądowa klauzula na administracyjny tytuł wykonawczy!
Czy na administracyjny tytuł wykonawczy obejmujący zobowiązanie podatkowe, które było zabezpieczone hipoteką przymusową, może zostać nadana klauzula wykonalności w celu zaspokojenia tego zobowiązania w planie podziału sumy uzyskanej z egzekucji sądowej przeprowadzonej z nieruchomości obciążonej tą hipoteką?
Administracyjny tytuł wykonawczy obejmujący zobowiązanie podatkowe zabezpieczone hipoteką przymusową podlega zaopatrzeniu w klauzulę wykonalności w celu zaspokojenia tego zobowiązania z kwoty przyznanej wierzycielowi w planie podziału sumy uzyskanej z egzekucji sądowej z nieruchomości obciążonej tą hipoteką.
Hipoteka przymusowa może być koszmarem dla niejednego podatnika. Niezniszczalna i skuteczna wobec każdorazowego nabywcy nieruchomości. Daje władzę i niejednokrotnie jest kartą przetargową w rękach organu podatkowego, gdy podatnik nagle chce sprzedać nieruchomość, na której sprytny pracownik wierzyciela podatkowego zabezpieczył zaległości podatkowe.
W celu zabezpieczenia oznaczonej wierzytelności wynikającej z określonego stosunku prawnego można nieruchomość obciążyć prawem, na mocy którego wierzyciel może dochodzić zaspokojenia z nieruchomości bez względu na to, czyją stała się własnością, i z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela nieruchomości (hipoteka) – art. 65 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece.
Wpisać hipotekę czy czekać na zmiany Ordynacji podatkowej? O to jest pytanie roku 2026!
Zastąpienie instytucji nieprzedawniania się zobowiązań podatkowych zabezpieczonych hipoteką lub zastawem skarbowym – instytucją zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego wskutek dokonania wpisu hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego. To planowane zmiany Ministerstwa Finansów w ramach modernizacji Ordynacji podatkowej. Ma to być największa z modernizacji w ostatnich latach, która uporządkuje także problematyczną tematykę zobowiązań podatkowych zabezpieczonych hipoteką przymusową i zastawem skarbowym. Nowelizacja Ordynacji podatkowej w tej sprawie jest aktualnie przedmiotem prac Sejmu,
W okresie od dnia 1 stycznia 1998 r. do dnia 31 grudnia 2002 r. regulacja stanowiąca o nieprzedawnianiu się zobowiązań podatkowych zabezpieczonych hipoteką była zawarta w art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej. Regulacja ta – po uzupełnieniu o zabezpieczenie w postaci zastawu skarbowego – została z dniem 1 stycznia 2003 r. przeniesiona do art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, który w niezmienionym kształcie nadal obowiązuje. Wyrokiem z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12, Trybunał Konstytucyjny stwierdził niekonstytucyjność art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 1998 r. do dnia 31 grudnia 2002 r. W końcowej części uzasadnienia tego wyroku Trybunał zauważył, że obecnym odpowiednikiem zakwestionowanego przepisu jest art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, który budzi podobne wątpliwości i wymaga pilnej interwencji ustawodawcy.
Po wydaniu przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12, w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowało się stanowisko o niekonstytucyjności art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej. Stanowisko to ma charakter ugruntowany. Rozstrzygnięcia organów podatkowych wydawane w oparciu o art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, w razie ich zaskarżenia do sądów administracyjnych, są konsekwentnie uchylane przez sądy, co pociąga za sobą konieczność zwrotu przez organy podatkowe wysokich kosztów postępowania sądowego.
W celu rozwiązania istniejącego problemu Ministerstwo Finansów zaproponowało zastąpienie instytucji nieprzedawniania się zobowiązań podatkowych zabezpieczonych hipoteką lub zastawem skarbowym (uchylenie w art. 70 § 8) – instytucją zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego wskutek dokonania wpisu hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego.
Wpis hipoteki przymusowej i brak spłaty zaległości podatkowych musi skutkować egzekucją z nieruchomości. Zgodnie z projektem hipoteka wydłuży termin przedawnienia tylko o 5 lat! Co z zaległościami za 2020 rok? Czy Regionalne Izby Obrachunkowe będą mogły zarzucić dopuszczenie do przedawnienia w związku z brakiem działań i wykorzystania hipoteki?
Ministerstwo Finansów przewidziało również przepis przejściowy, a mianowicie do zobowiązań podatkowych zabezpieczonych hipoteką przymusową lub zastawem skarbowym przed dniem wejścia w życie niniejszego przepisu, w odniesieniu do których przed tym dniem nie upłynął termin przedawnienia, stosuje się przepis art. 70 § 7a ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg terminu przedawnienia tych zobowiązań ulega zawieszeniu z dniem wejścia w życie niniejszego przepisu.
Stanowisko kolejnej RIO w sprawie przedawnienia i art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej? Wyjaśnienie RIO do pobrania w całości
W pierwszej kolejności wskazuję, że przedmiotem analizy Trybunału Konstytucyjnego (TK) w wyroku z 8 października 2013 r. o sygn. SK 40/12 była zgodność z Konstytucją RP art. 70 § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa. Przepis ten w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r. stanowił, że nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki.
W wyroku TK stwierdził, że art. 70 § 6Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP.
Przedmiotowy wyrok TK spowodował utratę mocy obowiązującej przepisu określonego w sentencji wyroku, czyli 70 § 6 ustawy Ordynacja podatkowa.
Aktualnym odpowiednikiem powyższego przepisu jest art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu. TK nie orzekł o niekonstytucyjności art. 70 § 8 o.p.
Stosownie do wyrażonej w art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 z poźn. zm. dalej jako o.p.) zasady – zobowiązania podatkowe przedawniają się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. W trakcie trwania tego terminu musi zaistnieć zdarzenie przewidziane w art. 70 § 8 o.p., aby zobowiązanie podatkowe nie ulegało przedawnieniu. Ustawodawca wskazuje tu na dwa zdarzenia, które powodują skutek określony w tym przepisie, a mianowicie zabezpieczenie zobowiązania podatkowego hipoteką oraz zabezpieczenie zastawem skarbowym. (..)
Jakie stanowisko ma RIO w sprawie przedawnienia i art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej? Wyjaśnienie RIO do pobrania w całości
Zgodnie z art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Przedawnienie zobowiązania podatkowego oznacza, że po upływie określonego czasu zobowiązanie podatkowe, chociaż niezapłacone, wygasa – zgodnie z art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej – z mocy prawa łącznie z odsetkami za zwłokę. Jednocześnie – na podstawie art.70 § 8 ustawy Ordynacja podatkowa – nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu.
Do końca 2002 roku obowiązywał art.70 § 6 ustawy Ordynacja podatkowa, który stanowił, że nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką, jednakże po upływie terminu przedawnienia zaległość podatkowa może być egzekwowana tylko z przedmiotu hipoteki. Na postawie wyroku z dnia 8 października 2013 r. o sygn. akt SK 40/12 Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności art.70 § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 roku do 31 grudnia 2002 r. – z art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W deklaracji na podatek od nieruchomości wykazywać rzetelne dane w zakresie przedmiotów podlegających opodatkowaniu bądź zwolnieniu z tego podatku, w związku z przepisami art. 6 ust. 9 pkt 1 i ust. 10 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, w szczególności:– nie wykazywać budowli niezwiązanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz budynku zajętego na potrzeby Urzędu Gminy, w związku z przepisami art. 2 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 3 pkt 3 powołanej ustawy,– wykazywać zwolnione ustawowo grunty oraz budynki lub ich części, stanowiące własność gminy, z wyjątkiem będących w posiadaniu innych podmiotów niż gmina, stosownie do przepisów art. 7 ust. 1 pkt 15 tej ustawy. Jeżeli w trakcie roku podatkowego zaistniało zdarzenie mające wpływ na wysokość opodatkowania w tym roku składać korektę deklaracji, zgodnie z przepisami art. 6 ust. 9 pkt 2 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.
Uzasadniając wydany wyrok Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 70 § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa różnicuje w istotny sposób zakres czasowy odpowiedzialności podatników w zależności od arbitralnego i przypadkowego kryterium, tj. posiadania lub nieposiadania składników majątkowych pozwalających na ustanowienie zabezpieczenia w formie hipoteki przymusowej. (..)
